ಕಡಲತಡಿಯ ಹಾಡುಗಳು

ನನ್ನ ಆಲಿಸುವಿಕೆಯ ಮೊದಲ ನೆನಪುಗಳು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳು. ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿಯ ಧಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಾವು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆ ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಕೊಂಡಿದ್ದು ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ. ಅದು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಾದರೂ ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಟ್ಟ ಚಳಿ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಬಂದರಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಿಮ ಚೆಲ್ಲಿತ್ತು.

ನನ್ನ ಕುರುಡುತನದ ನಮೂನೆ ನನಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚದುರಿದ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳು ಸಾಗಿ ಬರುವಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವು ಖಂಡಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿವೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದರು. "ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ" "ಅದು ಹವಾಯಿ" ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅತ್ತ ನೋಡಿದರೆ ನನಗೆ ಹಿಮಕ್ಕೂ ಆಗಸಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೂದು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಬೆಳಕಿನ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಬಯಲಷ್ಟೇ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನನಗದರಿಂದ ಚಿಂತೆಯೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಪ್ರಪಂಚ. ಪ್ರೀತಿಯ ನೆರಳುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಶ್ವವದು. ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತಲ್ಲಿ ಅವರು ನನಗೆ ಒಂದು ಮರದ ಕಪ್ಪು ಕಾಂಡದ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಾವು ದಡಕ್ಕೆ ಮರಳುವಾಗ ಮಂಜಿನ ಮುಸುಕಿನೆಡೆಯಿಂದ ಹೆಂಗಸರ ಗುಂಪೊಂದು ಹೊರ ಬಂತು. ಅಸ್ಫಷ್ಟವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವ ಕಡಲಿನ ತಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಹೆಣೆದ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು ಬರುವ ಅದೇ ಪರಿಸರದ ಮುದುಕಿಯರು ಅವರು.

ಅದ್ಭುತ! ಅವರಾಗ ಹಾಡಲು ಶುರು ಹಚ್ಚಿದರು.
ಆ ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಗಾಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತ ಆ ಮರ ಕನ್ನಿಕೆಯರು ಹಾಡತೊಡಗಿದರು.
ನನ್ನ ತಂದೆ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಹೇಳಿದರು.
ಆ ಹೆಂಗಸರು ಗುನುಗಿದರು, ಗುಣುಗುಣಿಸಿದರು, ಉಸುರಿದರು ಮತ್ತು ಅತ್ತರು.
ಅವರು ಕಾಡಿನ ಹೆಂಗಸರು. ಅವರು ಈ ರಷ್ಯನ್ನರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ, ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಚಳಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕವೂ ಬದುಕುಳಿದವರು.

ಆ ಕಡಲ ತಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮರದ ತೂಗಂದಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟುಗಳು ಜೋತಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆ ನೆಲಹಾಸುಗಳ ಮೇಲಿನ ಧೂಳನ್ನು ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಕೊಡವುತ್ತಾ ಅವರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇರುಳಿನಂತಹ ಆ ಹಾಡನ್ನು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಟೇಪಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಂತೆ ಆ ಹಾಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಹಾಡಿನ ಭಯಾನಕ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ. ಅವರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಡು ಕನಸಿಗಿಂತ ಆಳದ ತಳದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲ.

೧೯೫೮ ರಿಂದ ೬೦ರವರೆಗೆ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿಯ ಆ ಕೆಳ ಬಂದರಿನ ಬಳಿ ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳಿರುವ ಬಯಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆ ನಡೆದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ.

ನಾವು ಆ ಕಲ್ಲು ಹಾಸಿದ ಕೂಡು ರಸ್ತೆಯತ್ತ ಹೋಗುವಾಗ ನಾನು ಬೂದು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕತ್ತನ್ನು ಕೊಂಕಿಸಿ ಕಡಲ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕೆಲವು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬೆಕ್ಕಿನ ಹಾಗೆ ಮೀಂವ್ ಗುಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಎಣ್ಣೆ ಬಿಡದ ಬಾಗಿಲ ಸಂದುಗಳಂತೆ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹಸಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅನುರನಣವನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತ ನಾನು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೆ.

ರಷ್ಯನ್ ಆರ್ಥೊಡೊಕ್ಸ ಚರ್ಚಿನ ಗಂಟೆಗಳ ಸದ್ದು ಒಂಥರಾ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಛಳಿಗಾಲ ಇನ್ನೂ ಅವಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾವು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುವಾಗ ಹಿಮಜಿಂಕೆಗಳ ಕೊರಳ ಗಂಟೆ ನನಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಹಳೆ ಫಾರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾರು ಬಂಡಿ ಮಂಜಿನ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಹೋಗುವ ಸದ್ದು ಕೇಳಿತ್ತು. ಇನ್ನೇನು ?

ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ ನ ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಹೂ ಮಾರುತಿದ್ದ ಆ ಹೆಂಗಸು ನನಗಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಪುಟ್ಟ ಮಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು....
ಹಾಯಿದೋಣಿಗಳ ಹಾಯಿಗಳ ಎಡೆಯಿಂದ ಗಾಳಿ ಊರಿನೊಳಗೆ ಬೀಸುತಿತ್ತು.
ಒಬ್ಬ ಮುದುಕ ನಾಡ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಮಾರಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಸ್ವರ ಮರಳಿನಂತಿರುತಿತ್ತು . ಅವನು ದಿನವೂ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತಿದ್ದ.
"ನೆಲದಡಿಯ ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಉಗ್ರಾಣದ ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಬೇಸಗೆಯ ರುಚಿ ನೋಡಿ, ಬೇಸಗೆಯ ರುಚಿ ಇನ್ನೂ ಇದರೊಳಗಿದೆ..."
ನಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೇತುವೆಯಡಿಯ ಭಯಾನಕ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಓದುವಾಗ ನಾನು ಅವನ ಸ್ವರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇನ್ನು?
ಕಮ್ಮಾರ ಶಾಲೆಯ ಕತ್ತರಿ ಸಾಣೆಯ ಸದ್ದು....
ಟ್ರಾಮ್ ಬಂಡಿಗಳ ದೊರಲು...
ಮಗ್ಗದ ಲಾಳಿಯ ಲಟಾಕು.. ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟು ಹೆಣೆಯುವ ಸದ್ದು...
ಸರಿರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ಟೈಪು ಕುಟ್ಟುವ ಸದ್ದು...
ನನ್ನ ಮೊದಲ ಆಟಿಕೆ, ಆ ಮರದ ಬುಗುರಿ ತಿರುಗುವಾಗ ಹೊರಡುತಿದ್ದ ಚಾ ಕೆಟಲಿನ ಸಿಳ್ಳೆಯಂತಹ ಸದ್ದು...
ಚಳಿಗಾಳಿಗೆ ಮರವೊಂದು ಕಿಟಕಿ ಉಜ್ಜುವ ಸದ್ದು...

ನನ್ನ ತಂದೆ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಊರು ಸುತ್ತಾಡಿಸುತ್ತಾ ಇಂತಹ ಹಲವು ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವಷ್ಟು ಬಿಡುವು ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.
ಒಮ್ಮೆ ಗಾಜು ಊದಿ ಬಾಟಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ ತಯಾರಿಸುವ ಅಂಗಡಿಗೆ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಗಾಜು ಊದುವವನು ತನ್ನ ಉದ್ದ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಕಾಯಿಸುತ್ತಾ ನನಗೆ ಬಿಸಿಗಾಜನ್ನು ಊದಿ ಉಬ್ಬಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದ. ಅವನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕರಗಿದ ಗಾಜನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಬೆಳಕಿನ ಗೋಳವೊಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನನಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತ್ತು. ಅವನು ಉಸಿರು ಒಳಗೆಳೆದದ್ದು ನನಗೆ ಕೇಳಿತ್ತು. ಅವನಿನ್ನೇನು ಊದಬೇಕು ಎನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅನತಿ ದೂರದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕುಕ್ಕೂ ಗಡಿಯಾರದ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹಿ ಕೂಗು ಕೇಳಿತ್ತು. ಆವಾಗಿನಿಂದ ನನ್ನೊಳಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಸಂಗಿತನಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಂಟು.

ನಾವು ಅಂದು ಟ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ್ದೆವು. ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಾನು ಆಲಿಸಿದೆ. ಫಿನ್ನಿಶ್ ನುಡಿಯ ಸದ್ದು ನನಗಿಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲೂ ಟ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಪಿಸುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಆಲಿಸುವುದು ಬಲು ಇಷ್ಟ. ಈ ಫಿನ್ನರು ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಉಸಿರೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಎರಡು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಪರಮಾಪ್ತ ಸಂಮತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ಮೆಲುನುಡಿ ಅದು. ಊರನ್ನು ಇರುಳು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಇಂತಹ ಅನೇಕ, ಪಿಸುಮಾತುಗಳು, ನುಡಿಯುಸಿರುಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ. ನಾನು ಮ್ಯಾಟಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗೆಳತಿಯೊಬ್ಬಳ ಬಳಿ ಅವಳು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು ಆ ಟ್ರಾಮ್ ಚಲಿಸುವ ಸದ್ದನ್ನು ಆಲಿಸಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆಗೇ ಉಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ರಭಸದಿಂದ ಪಿಸುಗುಡುತ್ತಾ ನನ್ನ ಆ ಪುಟ್ಟ ಗೆಳತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವರ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯೊಳಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ಆ ಪಿಸುಮಾತಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಎದೆಯಾಳಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚ ಹಸಿರು ಇಲ್ಲವೇ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನನಗೆ ಕುರುಡುತನವೆಂದರೆ ಪರದೆಯ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಪರದೆಯ ಹಾಗೆ ಕಾಡು ಬಣ್ಣಗಳ ಪರದೆಯ ಸಾಲು. ಆದರೆ ಆ ಹಲವು ಸದ್ದಿನ ನಗರದೊಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಕಣ್ಣು ಕಾಣದ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಎಂತಹ ರೋಮಾಂಚನವದು.

ನಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟು ಕೆಳ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ನನ್ನ ತಾಯಿ ಒಂದು ದಿನ ರೇಡಿಯೋ ಆಲಿಸುತ್ತ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟು ನೇಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ರಷ್ಯನ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಇತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಗ ತಾನೆ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಬಳಿಕ ನಾವು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದಾಚೆಯಿಂದ ತೋಪುಗಳ ಸಿಡಿತವನ್ನೂ ಕೇಳಿದೆವು. ನಾವು ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರಷ್ಯನ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಆಡುವ ಯುದ್ಧದಾಟದ ಸದ್ದನ್ನು ಆಲಿಸಿದ್ದೆವು. ಆಗ ನಮ್ಮ ನೆರೆಮನೆಯವಳು ಈ ಗುಂಡಿನ ಸದ್ದಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ತಲೆಗೂದಲು ಬೆಳ್ಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದಾಗ ನಮ್ಮ ತಲೆಯೂ ಬೆಳ್ಳಗಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದೆ. ಮುದುಕನಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಾನು ತಂದೆ ತಾಯಿ ಬಳಿ ಕೇಳಿ ಸತಾಯಿಸಿದ್ದೆ. ಯಾಕೆ ಈ ರಷ್ಯನ್ನರು ಜನರನ್ನು ಮುದುಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಸದ್ದಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು. ಸದ್ದು ಎಂದರೆ ಆ ಮರ, ಈ ಹುಲ್ಲು, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಈ ನೆರಳು ಬೆಳಕಿನ ಆಕೃತಿಗಳು. ಆಮೇಲೆ ಸಂಜೆ ಮಾರುತ ಸುಳಿಯತೊಡಗಿದಾಗ ರಷ್ಯನ್ನರು ತೆರಳಿದ್ದರು.

ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳು ಮೇಗೆ ಬದಲಾಗುವಾಗ ಉದ್ಯಾನ ಹಸಿರು ಹೊಗೆಯಾಡುತಿತ್ತು. ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮರ ತುಂಬತೊಡಗಿದ್ದವು, ಒಬ್ಬ ಮುದುಕ ಮರಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತು ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನನಗೆ ಹೆಸರು ಮರೆತು ಹೋಗಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಬಾಲ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಲಿಸಿದ್ದಳು. ಬಹುಶ ನಾನು ಕುರುಡನೆಂದು ಅವಳ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿರಬಹುದು. ಅವಳಿಗಾಗ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷ ಇರಬಹುದೇನೋ. ಮರಗಳ ಎದೆಯ ಬೆಳಕಿನ ತೂಗಾಟದ ನಡುವೆ ನನ್ನನ್ನವಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓಲಾಡಿಸಿದ್ದಳು. ಆ ಮುದುಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಝೆನ್ ದೇಹದ ಅನುಭೂತಿ ಯಾಗಿತ್ತು. ನಾನೆಲ್ಲಿದ್ದೇನೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದೆ. ನನಗೆ ನಾಲಕ್ಕು ವರ್ಷ ಆಗುವುದರೊಳಗೆ ಆಲಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಲೆ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.

೧೯೬೦ಕ್ಕೆ ನಾವು ಅಮೇರಿಕೆಗೆ ಹಾರಿದೆವು. ವಿಮಾನದ ಪ್ರೊಫೆಲ್ಲರುಗಳ ದೊರಲು ಮತ್ತು ಗೊಣಗು ನನಗೆ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವೆನಿಸಿತ್ತು. ಅವು ಎಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಸದ್ದು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ! ನಾನು ವಿಮಾನದ ಒಳಗೋಡೆಗೆ ತಲೆ ಒರಗಿ ಕಿವಿಯಾನಿಸಿ ಆ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ನಡುಕವನ್ನು ನನ್ನ ಎಲುವುಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ನಾನೂ ಹಮ್ಮಿಸುತ್ತ ನನ್ನದೇ ಆದ ಪುಟ್ಟ ಹಾಡನ್ನು ಆ ಇಂಜಿನ್ ಲಯದಲ್ಲಿ ದೂಡಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಫಿನ್ನಿಶ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯ "ಕಾಲೆವಾಲ"ದ ಉಧ್ಘೋಶ ಮತ್ತು ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಮುದುಕಿಯರ ವಿಷಾದ ಭರಿತ ಹಾಡನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾ ಆ ವಿಮಾನದ ಸವೆಯುತ್ತಿರುವ ಲೋಹದ ಸದ್ದಿಗೆ ಸಂಗಾತವಾಗುತ್ತ ಗುಂಯ್ಗುಟ್ಟಿದ್ದೆ.

"ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಕೂಸಿಸ್ತೋ" ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕುರುಡರು. ಇವರು ಬರೆದ "ಈವ್ಸ್ ಡ್ರಾಪಿಂಗ್ : ಅ ಮೆಮೈರ್ ಆಫ್ ಬ್ಲೈಂಡ್ ನೆಸ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಲಿಸನಿಂಗ್" ಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ http://www.stephenkuusisto.com/homemeetsteve.html

ನಾಟಕದ "ಕಳ್ಳ" ಯಾಕೆ ಜನರ ಮನ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ?

ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ NSD (National School of Drama) ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಭಾರತ್ ರಂಗ್ ಮಹೋತ್ಸವ್ ದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಜಯಶ್ರೀ ಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ "ಸದಾರಮೆ"ಯಲ್ಲಿ ಜಯಶ್ರೀಯವರ ಕಳ್ಳ ಪಾತ್ರ ನೋಡಿ ನನಗೆ ಮೇಲಿನ ಯೋಚನೆ ಬಂತು.

ನಿನ್ನೆ (೧೮ ಜನವರಿ) ನಾವೆಲ್ಲ "ಹರಟೆ ಕಟ್ಟೆ" ರದ್ದು ಮಾಡಿ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು.

ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಜಯಶ್ರೀ, ವೀರಣ್ಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ "ಕಳ್ಳ"ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ನನ್ನ ಬಳಿ ಪದಗಳಿಲ್ಲ ಅಂತ ಅಷ್ಟೆ ಬರೆದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ.

"ಸದಾರಮೆ" ನಾಟಕದ ಕತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರಬಹುದು. ತಿಳಿಯದವರಿಗಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕತೆ.
ವೇದಾಂತದ ಓದಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರ ಜಯವೀರ ತಾನು ಮದುವೆಯಾಗೆನು ಎಂದು ಮುನಿಸಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಸದಾರಮೆಯ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಕುಮಾರ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಫಲನಾದರೂ ಸದಾರಮೆಯ ತಂದೆ ಬಂಗಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ ಆದಿ ಮೂರ್ತಿಯ ದುರಾಸೆ ಮತ್ತು ಕುಟಿಲತನ ಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಪರವೂರಿಗೆ ಪಯಾಣಿಸುವಾಗ ನಡು ಕಾಡು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾರಮೆಗೆ ಆಯಾಸವೂ ಹಸಿವೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಗಂಡನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ನಗರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾರಿ ಊಟ ತರಲು ಗಂಡನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ ಸದಾರಮೆ.
ಗಂಡ ಸದಾರಮೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಲು ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಕರವಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿಕ್ರಯಿಸಲು ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುವರ ಕಲಹಂಸ ನ ಬಳಿ ಹೋದಾಗ, ಕರವಸ್ತ್ರ ಇಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ರಚಿಸಿದವಳು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ವಶ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಲೋಸುಗ ಜಯವೀರನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕುಂತಿಣಿ ಎಂಬ ಕೆಟ್ಟ ಮುದುಕಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ ಮೋಸದಿಂದ ತನ್ನ ಮಹಲಿಗೆ ಕರೆಯಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಲಹಂಸನಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸದಾರಮೆ ಒಲಿದ ಹಾಗೆ ಸೋಗು ಹಾಕುತ್ತಲೇ ತಾನು ಮೌನಗೌರಿ ವೃತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜಯವೀರನ ಬಿಡುಗಡೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸದಾರಮೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅಲೆಯುವ ಜಯವೀರನಿಗೆ ಅವಳು ವಾಸಿಸುವ ಮಹಲಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮಾಳಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಸದಾರಮೆ ನೋಡಿ ಅವರ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ೧೨ ಗಂಟೆಗೆ ನೂಲೇಣಿ ಮತ್ತು ಗಂಡುಡುಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಕರತಾಡನ ಸಂಕೇತ ಮಾಡುವಂತೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಒಬ್ಬ ಕಳ್ಳ ಮರೆನಿಂತು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ಆಯಾಸದಿಂದ ಜಯವೀರ ಮಲಗಿರುವಾಗ ಸದಾರಮೆಯನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಕರಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸದಾರಮೆ ಹೊಟ್ಟೆನೋವಿನ ನಟನೆ ಮಾಡಿ ಕಳ್ಳನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಗಂಡು ವೇಷದಲ್ಲಿರುವ ಅವಳು ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ವರಿಸಿದ ನಾಟಕವಾಡುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜಕುವರಿಗೆ ತನ್ನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸದಾರಮೆಯ ಭಾವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಕಲಹಂಸನೂ ಕಳ್ಳನೂ ನೋಡಿ ಈಕೆ ಮೋಸಗಾರ್ತಿ, ಇವಳ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲೇಕೆ ಎಂದಾಗ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಯವೀರನೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಅವರೆಲ್ಲರ ವಿಚಾರಣೆ ಗಂಡುವೇಶದ ಸದಾರಮೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಖಾಂತ.

ಅಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಟಕವನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಸಿರು ಬಿಗಿದು ಬರೆಯಲು ನೋವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಟರೇ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡುವುದು. ಉತ್ತಮ ಹಾಡುಗಳು, ನಟನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ, ಉಡುಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಆದಿ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಂಗ್ರಿ ನಾಗರಾಜ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರು ಶ್ರೇಷ್ಟಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ನಟನೆ ಬಹಳ ಸಹಜವಾಗಿತ್ತು. ಸದಾರಮೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಆದಿ ಮೂರ್ತಿಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದವಳು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಳು. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಮ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಗದ್ದಲ ಅಂತ ಅನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ. ಇದೇ ನಾಟಕವನ್ನು ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್, ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರೂ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೊಳೆದು ಚಳಕ್ಕ್ ಎಂದಿತು.

"ಕಳ್ಳ" ಸೂಪರ್. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಭ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಿಶ್ರಿತ ನುಡಿಯಾದರೆ ಕಳ್ಳನಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಹಿಂದಿ ಎಲ್ಲ ಬರುತ್ತೆ. ಕಳ್ಳನ ಉಡುಪು, ನಟನೆ, ಹಾಸ್ಯ, ಮಾತು ಎಲ್ಲವೂ ಉಳಿದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ್ದು. ಜಯಶ್ರೀ "ಕಳ್ಳ" ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನ ಕಳ್ಳ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿ ಬಿಟ್ಟ.

ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲ ನಾಟಕದ ಕಳ್ಳರು ಯಾಕಿಷ್ಟು ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಯೋಚನೆ.

"ಕಳ್ಳ" ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಟಕಕಾರನ ಟ್ರಂಪ್. ಅವನು ತನ್ನ ನಾಟಕದ ಉಳಿದ ಪಾತ್ರಗಳ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ತುಂಬಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕಳ್ಳ ತಾನು ಕಳ್ಳನೆಂದು ಹೇಳಲು ಹೇಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಉಳಿದವರೇನು ಸಾಚಾ? ಎನ್ನುವ ಪಶ್ನೆ ಹಾಕಿ ದಂಗು ಬಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಳಲಾಗದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಸಲು ಕಳ್ಳನೇ ಬೇಕು. ಅಷ್ಟು ನಿರ್ಭಿಡೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಪಾತ್ರ ಸಭಿಕರಿಗೆ ಸೀಟಿ ಹೊಡೆಯುವಷ್ಟು ಖುಷಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಚೋರ ಚರಣದಾಸ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜಯಶ್ರೀಯ "ಕಳ್ಳ" ಅವನ ನೆನಪನ್ನು ಮುಸುಕಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಬಾಲಂಗೋಚಿ: ಎಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ರಾಜರು ರಾಜ್ಯ ಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳುವುದು ಏಕೆ?

ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ನನಗೆ ಯಾಕೆ ಮೆಚ್ಚು ?

ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮೂಲದ್ದಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಕೊಂಕಣಿಗಳ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭಜನಾ ಸಪ್ತಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಭಜನೆಗಳು ಉತ್ತರಾದಿ ಪ್ರಕಾರವೇ. ಮರಾಠಿ ಅಭಂಗಗಳು, ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಡಿಮೆ. (ಹಾಗೆಂದು ಕೊಂಕಣಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕೊಂಕಣಿ ಮನೆ ಮಾತಿನವರು.)

ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿದಾಗಲೋ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಭೀಮಸೇನ ಜೋಷಿ, ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್.. ಇತ್ಯಾದಿ ಮರಾಠಿ ಅಭಂಗಗಳೇ. ಬಹುಶ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಭಜನ್ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗೆ ಕೊಂಕಣಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವ ಮರಾಠಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಭಾವ ಸಂಗಮ, ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.

ಒಂದು ಹಂತದ ಬಳಿಕ ನನ್ನ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇಳತೊಡಗಿದ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಪಾಪ್ ಗಾನಗಳಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೃದು ಸಂಗೀತವೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಫಿಲ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕಲ್ ಮುಂತಾದವರು. ಬಳಿಕ ಮೆಲ್ಲನೆ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, ಗುಲಾಂ ಅಲಿ, ಮೆಹದಿ ಹಸನ್, ಮುಖೇಶ್, ಲತಾ, ರಫಿ, ಪಿ.ಬಿ.ಎಸ್, ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಜೊತೆಗೆ ಸಿ ಎಸ್. ಅಶ್ವಥ್, ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ...

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಒಂದು ಸಲ ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ವಿವಿಧ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿವಿಧ ರಾಗಗಳು. ಇದೊಂದು ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಿರುವು.

ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ತಾಕಲಾಟವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅನುಭೂತಿ ನನಗೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ದೊರೆಯಿತು. ಲಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರ ಮಾತ್ರ. ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಾಂತ್ವನ. ತೀವ್ರ ಬಾಯರಿದವನಿಗೆ ಹದವಾದ ತಣ್ಣೀರು ದೊರೆತಂತೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ "ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್" ಎಂಬ ಜಸರಾಜರ ಶಿಷ್ಯ "ಬೈರಾಗಿ ಭೈರವ" ರಾಗದ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಸಂಗೀತ ಆಸ್ವಾದನೆಯ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.

ಇವತ್ತಿಗೂ ನಾನು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಶುಧ್ಧ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಟುಮ್ರಿ, ಕಜರಿ, ಹೋರಿ, ಭಜನ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. ನಮ್ಮ ವಚನಗಳ ಸಾಗರವೇ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಆಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನಾನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವುದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಖಯಾಲ್ ಪ್ರಕಾರ.

ಒಂದು ರಾಗದೊಳಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತ ಹಾಡುಗಾರ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಚಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪೌರುಷೇಯ. ಹಾಡುಗಾರ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಧನ ಮಾತ್ರ. ಅವನ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಗೀತದ ಮಂಥನದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವ ಸಂಚಾರಗಳು ಅನಿರ್ವಚನೀಯ. ಒಂದು ರಾಗದೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸ್ವರಗಳ ಗೋಡೆ ತಡಕಾಡಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ತೆರವು ಸಿಕ್ಕೊಡನೆ ಅದರಾಚೆ ನುಸುಳಿ ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದನ್ನು ಮೀಟಿ ಹೊರಟ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ ನಿರ್ಮಾಣ. ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೋತೃಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ. ಕೈಯೆತ್ತಿ ವಾಹ ವಾಹಗಳು, ಉದ್ಗಾರಗಳು. ಇವೆಲ್ಲ ಹೊರನಿಂತು ನೋಡಿದಾಗ ನಾಟಕೀಯವೆನಿಸಿದರೂ ಆ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಹೊಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿಜ ಅನುಭೂತಿ.

ನನಗೆ ರಾಗಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಚಯ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರ ತೊಡಗಿದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಅವನು ಶುರು ಹಚ್ಚಲಿರುವ ರಾಗದ ಹೆಸರು ಯಾವುದೆನ್ನುವ ಶೋಧ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಶಕ್ಯರು. ನಾನು ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ. ನೆನಪು ಕೂಡ ಕಮ್ಮಿ. ಆದರೆ ಆ ಸಂಗೀತದೊಳಗೆ ಮುಳುಗಲು ಬೇಕಾದ ಭಾವ ಲಹರಿ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದೊಂದೇ ನನ್ನ ಸಂತೋಷ.

ಲಂಕೇಶರ ಒಂದು ಮಾತು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುವಾಗ ನಿಮಗೆ "ಅದನ್ನು ಓದಲು ನೀವು ವ್ಯಯಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೇನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅದು ಆ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದಷ್ಟು ಸಾರ್ಥಕ ವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದ ಬಳಿಕ ಅನಿಸಿದರೆ ಅದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕ. ಅಂತ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಯಾವ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.

ನನಗೂ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್ ರ ಜೇನು ಒಸರು, ಜಸರಾಜರ ಜಲಪಾತದ ಭೋರ್ಗರೆತ, ಭೀಮಸೇನರ ಕದಲಿಸುವ ಆಗ್ರಹ, ಬಸವರಾಜರ ಲಾಲಿತ್ಯ, ಇವೆಲ್ಲ ನಾನು ಆಲಿಸದಿರುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಆ ಸಮಯವೂ ಅಷ್ಟು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಈಗಲೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾಗಿರಥಿ ಮತ್ತು ಬಿಸ್ಲೇರಿ

ಆ ಮಂಜುಮುಸುಕಿದ
ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ

ಗಂಗೆಯ ಸೆರಗು ಹಿಡಿದಿರುವ
ಆತ್ಮಗಳೆಲ್ಲ
ಸಾಲಾಗಿ ಕುಕ್ಕುರು ಕುಳಿತು
ಗುಳಿ ಬಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ
ದಡದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ
ತಮ್ಮ ನಶ್ವರ ಕಾಯಗಳನ್ನು
ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ

ದಾಟಿಹೋದ
ದೋಣಿಯಲ್ಲೊಬ್ಬ ಮಗ
ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿದ
ಅಸ್ಥಿ ಕರಂಡಕವನ್ನು ತೆರೆದು
ಭಾವುಕನಾಗಿ
ಗಂಗೆಗೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ

ವಾರಣಾಸಿಯ ಅಗಸರೆಲ್ಲರೂ
ಅಸಂಖ್ಯ ಹೋಟೆಲುಗಳ
ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳ
ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ
ಹಾಸು ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು
ಬೆಳಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ

ಆ ೮೦ ಪವಿತ್ರ ಘಟ್ಟಗಳ
ಮೇಲಿನಿಂದ
ಅಸಂಖ್ಯ ಅಘನಾಶಿನಿಗಳು
ಗಂಗೆಯೊಳಗೆ
ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ

ನಾನು
ಚೌಕಾಸಿ ಹಚ್ಚಿ
ಮೂರುಗಂಟೆ ಪೂರ್ತಾ
ಬೇಕೆಂದು ಇರಿಸಿಕೊಂಡ
ದೋಣಿಯವನು
ನಡು ನೀರಿನಲ್ಲಿ
ದೋಣಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ
ಬಗ್ಗಿ
ನೀರು ಬಾಚಿ
ಕಣ್ಣಿಗೊತ್ತಿ
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ
ಮೊಗೆದು
ಕುಡಿಯುತ್ತ
ಬಾಯಾರಿಕೆ
ತಣಿಸಿಕೊಂಡ.

ನಾನು ಅಲ್ಲೇ
ತೇಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ
ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ
ಖಾಲಿ
ಬಿಸ್ಲೇರಿ ಬಾಟಲಿಯನ್ನೇ
ನೋಡುತ್ತಾ
ಸಂತೈಸಿಕೊಂಡೆ

ಕಾರ್ವರ್ ಬರೆದ "ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್"-2

ನಾನು ಸ್ಕಾಚ್ ಬೆರೆಸಿದೆ. ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಗ್ಲಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಟುಕು ನೀರು ಬೆರೆಸಿದ ಸ್ಕಾಚ್. ಸೋಫಾದ ಮೇಲೆ ಆರಾಮವಾಗಿ ಮೈ ಚೆಲ್ಲಿಕೊಂಡು ಸ್ಕಾಚ್ ಗುಟುಕರಿಸುತ್ತ ನಾವು ರಾಬರ್ಟನ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಇದು ಮಾತು ಶುರು ಹಚ್ಚಿದೆವು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಆ ಸುದೀರ್ಘ ವಿಮಾನ ಯಾನದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣ. ಕೊನೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ರೌಂಡು ಸ್ಕಾಚ್ ಬೆರೆಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಕುರುಡರು ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಎಲ್ಲೋ ಓದಿದ್ದೆ. ಸೇದಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟ ಹೊಗೆ ಲಯಲಯವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಲಹರಿಯನ್ನು ಅವರು ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಅದಕ್ಕಿರಬಹುದು. ಬಹುಶ ನನಗೆ ಕುರುಡರ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದು ಆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಈ ಕುರುಡ ಕೊನೆಯ ದಮ್ಮಿನವರೆಗೆ ಒಂದು ಸಿಗರೇಟು ಸೇದಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಉರಿಸಿದ. ಬೇಗನೆ ತುಂಬಿದ ಆಶ್ ಟ್ರೇಯನ್ನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಬರಿದು ಮಾಡಿ ತಂದಳು.

ಊಟಕ್ಕೆ ಕೂತಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಸುತ್ತು ಪೇಯ ಹನಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಪ್ಲೇಟ್ ಇಟ್ಟು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಚಿಕನ್ ಫ್ರೈ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಪಲ್ಯ, ಅವರೇ ಕಾಳಿನ ಉಸುಳಿ ಬಡಿಸಿದಳು. ನಾನು ಎರಡು ಎಸಳು ಬ್ರೆಡ್ಡಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಸವರಿ ಅವನತ್ತ ದೂಡಿದೆ. "ರಾಬರ್ಟ್ ನಿನ್ನ ಬ್ರೆಡ್ ಬಟರ್ ಇಲ್ಲಿದೆ" ಅಂತಂದು ಸ್ಕಾಚ್ ಗುಟುಕರಿಸಿ "ಸರಿ ಇದೀಗ ನಾವು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ" ಎಂದೆ ನಾನು. ರಾಬರ್ಟ್ ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸಿದ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೇ? "ಊಟದ ನಡುವೆ ಫೋನು ಬಂದು ಊಟ ತಣ್ಣಗಾಗದಿರಲಿ ಅಂತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ." ಅಂತ ನಕ್ಕೆ ನಾನು. ಹೆಂಡತಿ ದುರುಗುಟ್ಟಿದಳು.

ನಾವು ಕೈ ಹಾಕಿದೆವು. ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಉಂಡೆವು. ಎಲ್ಲ ಇವತ್ತಿಗೇ ಮುಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬಂತೆ ತಿಂದೆವು. ಯಾರೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ಉಂಡು ತೇಗಿದೆವು. ಕುರುಡ ಕೂಡ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ. ಪ್ಲೇಟಿನಲ್ಲಿಟ್ಟದ್ದೆಲ್ಲ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ. ಅವನು ಮಾಂಸದ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸಗುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗೆ ನಾನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ. ಅವನು ಎರಡು ತುಣುಕು ಮಾಂಸವನ್ನು ಕೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದ. ಅದನ್ನು ಫೋರ್ಕ್ ನಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ ಬಾಯಿಗಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಬಳಿಕ ಸೀದಾ ಅಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಪಲ್ಯದತ್ತ ಎಟಕಿ, ಆ ಬಳಿಕ ಅವರೆ ಉಸುಳಿ, ಮತ್ತೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿದ ಬ್ರೆಡ್ಡಿನ ಎಸಳನ್ನು ಮುರಿದು ಬಾಯಿಗಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಗುಟುಕು ಹಾಲು.

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿದೆವು. ಒಂದೊಂದು ಬಟ್ಟಲು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಹಲ್ವ ಕೂಡ. ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗರಬಡಿದವರಂತೆ ಕುಳಿತು ಬಿಟ್ಟೆವು. ಹಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆವರ ಹನಿಗಳ ಸಾಲು. ಕಟ್ಟ ಕೊನೆಗೆ ನಾವು ಎಲೆ ಬಿಟ್ಟೆದ್ದೆವು. ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಸೀದಾ ಲಿವಿಂಗ್ ರೂಮ್ ಗೆ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಮೊದಲಿನ ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕರಿಸಿದೆವು. ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಸೋಫಾದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರೆ ನಾನು ನನ್ನ ಯಾವತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ಆರಾಮ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ.

ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಸುತ್ತು ಪೇಯ ಹನಿಸಿ ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನಾದೆ. ನಾನು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಡುವೆ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಒಂದು ತಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಕೋಣೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದೇನೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗಲಿ, ಜೊತೆಗೆ ಇವಳೂ ನಾನೆಲ್ಲಿ ಬೋರ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದೇನೋ ಎಂದು ಅಪಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅಂತ. ಅದೇ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ - ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ- ಏನೇನೆಲ್ಲ ಸಂಗತಿ ಆಯಿತು ಅಂತ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಾಯಿಂದ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಿಹಿನುಡಿ ಬರುವುದೋ ಎಂದು ನಾನು ಬಹಳ ಕಾದೆ. "ಕೊನೆಗೆ ನನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಮ ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯ ಆಗಮನ ವಾಯಿತು..." ಈ ಥರ ಏನಾದರೂ. ಅಂತದ್ದೇನೂ ನನಗೆ ಕೇಳಲು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಅವನ ಬಗ್ಗೆಯೇ. ಈ ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಮಾಮೂಲಿ ಜಾಕ್-ಆಫ್-ಆಲ್-ಟ್ರೇಡ್ ಕುರುಡ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅವನೂ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೂ "ಆಮ್ ವೇ" ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಂತೆ. ನನಗೆ ಅರಿವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಅದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಈ ಕುರುಡನಿಗೆ ಹ್ಯಾಮ್ ರೇಡಿಯೋದ ಹವ್ಯಾಸ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅವನು ದೊಡ್ಡ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದ. ಗಯಾನಾ, ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್, ಮತ್ತೆ ಅಲಾಸ್ಕ, ಅಲ್ಲದೆ ತಾಹಿತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರೇಡಿಯೋ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆ ನಡೆದ ತನ್ನ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದ. ನೀನೆಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವುದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನೂ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದ.

ನಡು ನಡುವೆ ನನ್ನತ್ತ ಅವನ ಕುರುಡು ಕಣ್ಣಿನ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ, ಗಡ್ಡದ ಕೆಳಗೆ ಕೈ ಹುದುಗಿಸಿ, ಏನಾದರೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ನಿನ್ನ ಹಾಲಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸರ್ವೀಸ್ ಆಯಿತು (ಮೂರು ವರ್ಷ) ಕೆಲಸ ಹೇಗುಂಟು? (ಅಷ್ಟಕಷ್ಟೇ) ಬೇರೆ ನೋಡುವ ಐಡಿಯ ಏನಾದರೂ ಇದೆಯಾ? (ಬೇರೆ ಆಪ್ಶನ್ ಎಲ್ಲಿದೆ?) ಅವನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತ ಬಂತು ಎಂದು ನನಗೆ ಅರಿವಾಗಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ನಾನು ಎದ್ದು ಟಿ.ವಿ. ಹಚ್ಚಿದೆ.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಅದು ಕುದಿಯುತ್ತಿದೆ ಅಂತ ಅನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವಳು ಕುರುಡನೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ "ರಾಬರ್ಟ್ ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಟಿ.ವಿ. ಇದೆಯಾ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.

" ಮೈ ಡಿಯರ್, ನನ್ನತ್ರ ಎರಡು ಟಿ.ವಿ. ಇದೆ. ಒಂದು ಕಲರ್ರು ಇನ್ನೊಂದು ಓಬಿರಾಯನ ಕಾಲದ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಂಡ್ ವೈಟು. ನಾನೇನಾದರೂ ಟಿ.ವಿ ಹಚ್ಚಿದರೆ - ನಾನು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಟಿ.ವಿ. ಇಡಲುಂಟು- ನಾನು ಕಲರ್ ಟಿ.ವಿ.ಯನ್ನೇ ಹಚ್ಚುವುದು. ತಮಾಷೆ ಅಲ್ವ?"

ನನಗೇನೂ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ತೋಚಲಿಲ್ಲ. ನಾನೇನು ಹೇಳಲಿ. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಬಳಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸುಮ್ಮನೆ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಆ ನ್ಯೂಸ್ ರೀಡರ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದೆ.

"ಇದು ಕಲರ್ ಟಿವಿ." ಕುರುಡ ಹೇಳಿದ "ಅದು ಹೇಗೆಂದು ಕೇಳಬೇಡಿ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಹೇಗೋ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ" ಅಂದ.

"ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಎಕ್ಸ್ಚೆಂಜ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೆವು" ಅಂದೆ ನಾನು.

ಕುರುಡ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಟುಕು ಸ್ಕಾಚ್ ಹೀರಿ ಗಡ್ಡ ಸವರಿದ. ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಿ ಟೀಪಾಯ್ ಮೇಲೆ ಅಶ್ ಟ್ರೇ ತಡವಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ. ಮತ್ತೆ ಅವನ ಸಿಗರೇಟಿಗೆ ಲೈಟರ್ ಹಚ್ಚಿದ. ಹಾಯಾಗಿ ಸೋಫಾ ಒರಗಿ ಕಾಲು ಚಾಚಿ ಒಂದು ಕಾಲನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಆನಿಸಿದ.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಬಾಯಿಗೆ ಕೈ ಅಡ್ಡವಿರಿಸಿ ಆಕಳಿಸಿದಳು. ಮೈಮುರಿದಳು. "ನಾನು ಹೋಗಿ ಡ್ರೆಸ್ ಚೇಂಜ್ ಮಾಡಿ ಬರುತ್ತೇನೆ." ಅಂದಳು "ರಾಬರ್ಟ್ ಏನೂ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಮಾಡಬೇಡ. ಆರಾಮವಾಗಿರು." ಅಂದಳು.

"ನಾನು ಹಾಯಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್.

" ನಿನ್ನದೇ ಮನೆ ಅಂತ ತಿಳಕೋ. ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಮಾಡಬೇಡ" ಅಂದಳು ಪುನಃ.

"ನನಗೇನೂ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಿಲ್ಲ, ನೀನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಡ' ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್.

ಅವಳು ಅತ್ತ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಹವಾಮಾನ ವರದಿ ಕೇಳಿದೆವು. ಬಳಿಕ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ರೌಂಡಪ್. ಅಷ್ಟಾದರೂ ಅವಳು ಮರಳಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಬರುತ್ತಾಳೋ ಇಲ್ಲವೊ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನ ಆಗತೊಡಗಿತು ನನಗೆ. ಮಲಗಿ ನಿದ್ರೆ ಹೋದಳೋ ಏನೋ. ಅವಳು ಕೆಳಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿತ್ತು ಎಂದು ಅನಿಸತೊಡಗಿತು. ಈ ಕುರುಡನ ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವುದು ನನಗೆ ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. "ಇನ್ನೊಂದು ರೌಂಡು ಡ್ರಿಂಕ್ ತರಲೇನು" ಅಂತ ಕೇಳಿದೆ ಅವನಲ್ಲಿ. "ಶೂರ್" ಅಂದ.

"ನಿಮಗೆ ಗಾಂಜಾ ಎಳೆದು ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಹೊಸ ಬೀಡಿ ರೆಡಿ ಉಂಟು, ನಾನೂ ಇದ್ದೇನೆ" ಅಂತ ಅಂದೆ. ಸುಮ್ಮನೆ ಹೇಳಿದ್ದು. ಅಲ್ಲ, ರೆಡಿ ಮಾಡಲು ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಸಾಕು ನನಗೆ.
"ಒಂದು ಕೈ ನೋಡೇ ಬಿಡುವ" ಅಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಕ್ಕ ರಾಬರ್ಟ್.
"ರೈಟೋ.. ಅದು ಜವಾಬು." ಅಂತಂದೆ.
ಎರಡು ಡ್ರಿಂಕ್ ಸುರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಸೋಫಾದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನಾನು ಬೀಡಿ ಸುತ್ತತೊಡಗಿದೆ. ದಪ್ಪಗಿನ ಎರಡು ಬೀಡಿ ಸುತ್ತಿ, ಒಂದನ್ನು ಉರಿಸಿ ಅವನ ಬೆರಳಿಗಿರಿಸಿದೆ. ಅವನು ಅದನ್ನು ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟು ಸೇದಿದ. "ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಒಳಗಿರಲಿ" ಎಂದೆ ನಾನು. ಅವನು ಇದೇ ಮೊದಲು ಸೇದುವುದು ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಿತು.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತಿಳಿ ಕೆಂಪು ನಿಲುವಂಗಿ ಮತ್ತು ತಿಳಿ ಕೆಂಪು ಚಪ್ಪಲಿ ಧರಿಸಿ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದಳು.

"ಎಂತದ್ದು ವಾಸನೆ" ಅವಳ ಮೂಗು ಬಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ.

"ನಮಗೆ ಒಂದೊಂದು ದಮ್ಮು ಸೇದುವ ಉಮೇದು ಬಂತು" ಎಂದೆ ನಾನು.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ನನ್ನತ್ತ ಉಗ್ರ ನೋಟ ಬೀರಿದಳು. ಮತ್ತೆ ಕುರುಡನತ್ತ ತಿರುಗಿ "ರಾಬರ್ಟ್, ನೀನೂ ಸೇದುತ್ತಿ ಎಂದು ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ನನಗೆ" ಅಂದಳು.

"ಈಗ ಸೇದಿದೆ ಮೈ ಡಿಯರ್. ಎಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆ ಟ್ರೈ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ನನಗಿನ್ನೂ ಏನೂ ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್.

"ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಲೈಟು" ಅಂದೆ ನಾನು " ಬೇಗ ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಅಂತಂದೆ.

"ಹೌದು ಔಟ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕ ರಾಬರ್ಟ್.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಸೋಫಾದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಕುಳಿತಳು. ನಾನು ಸೇದಿ ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಅವಳೂ ಒಮ್ಮೆ ಸೇದಿ ನನಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡಿದಳು "ಇದು ಯಾರಿಗೆ" ಅಂದಳು " ಇದೆಲ್ಲ ಸೇದಬಾರದು ನಾನು. ನನಗೆ ಈಗಲೇ ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾರ ಆಗಿ ನಿದ್ದೆ ಬರುತ್ತಿದೆ, ಅಷ್ಟು ತಿನ್ನ ಬಾರದಿತ್ತು ನಾನು. ಅಂದಳು.

"ಅದು ನಿನ್ನ ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಹಲ್ವ" ಕುರುಡ ಹೇಳಿದ "ತುಪ್ಪದ್ದಲ್ವ. ಭಾರ ಆಗದೆ ಇನ್ನೇನು" ಅಂತ ಅವನ ದೊಡ್ಡ ನಗೆ ನಕ್ಕ. ಒಮ್ಮೆ ತಲೆ ಕೊಡವಿದ.

"ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಹಲ್ವ ಇನ್ನೂ ಉಂಟು." ಅಂದೆ ನಾನು.
"ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ವಲ್ಪ ತರ್ಲಾ ನಿಮಗೆ?" ಅಂದಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ.
"ಸ್ವಲ್ಪ ತಡೆದು" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್.

ನಾವು ಟಿ.ವಿಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆವು. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕಳಿಸಿದಳು. "ರಾಬರ್ಟ್ ನಿನಗೆ ಮಲಗಬೇಕೆನಿಸಿದರೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿದ್ದೇನೆ. ಆಯಾಸ ಆಗಿರಬೇಕು ನಿನಗೆ. ಮಲಗಬೇಕೆನಿಸಿದರೆ ಹೇಳು" ಅಂತ ಹೇಳಿದಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ.

" ರಾಬರ್ಟ್.." ಅವನ ತೋಳು ಜಗ್ಗಿದಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ

ಅವನು ಇಹಕ್ಕಿಳಿದು ಹೇಳಿದ "ನನಗೆ ಬಹಳ ಗಮ್ಮತ್ತಾಯಿತು. ಇದರ ಮುಂದೆ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟು, ಟೇಪು.. ಎಲ್ಲ ಯಾವ ಲೆಕ್ಕ, ಅಲ್ಲ್ವಾ ಡಿಯರ್?"

ಬೀಡಿ ಅವನ ಕೈಗಿರಿಸಿ "ನಿನ್ನ ಸರದಿ" ಅಂದೆ ನಾನು. ಅವನು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆದು, ಹೊಗೆ ಒಳಗೆ ಹಿಡಕೊಂಡು, ಹೊರಗೆ ಬಿಟ್ಟ. ಹೈಸ್ಕೂಲಿಂದಲೇ ಎಳೆದು ಅಭ್ಯಾಸವಿರುವಂತೆ.

"ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ಆದರೆ ನನಗಿನ್ನೂ ಸಾಕು. ಸ್ವಲ್ಪ ಟೈಟ್ ಆಗಲಿಕ್ಕೆ ಶುರು ಆಯ್ತು." ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಬೀಡಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯತ್ತ ಚಾಚಿ ಅವನಂದ. "ನನಗೂ ಅಷ್ಟೆ!, ಸಾಕು" ಅವಳೂ ಅದನ್ನು ಇಸಕೊಂಡು ನನ್ನತ್ತ ಚಾಚಿದಳು. "ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಕುಳಿತು ಒಂದು ಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದರೆ ಹೇಳಿ." ಹೇಳಿದಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ "ರಾಬರ್ಟ್ ನಿನಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಂದರೆ ಹೇಳು. ಇಲ್ಲೇ ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತಿ ಬಲಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕೋಣೆಯ ಎಡ ಬದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಕೋಣೆ. ನಾವು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಾನು ಮಲಗಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರಾದರೂ ಎಚ್ಚರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು" ಅಂದಳು.

ವಾರ್ತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ನಾನು ಎದ್ದು ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಬದಲಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿತ್ತು. ಸೋಫಾದ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಅವಳು ತಲೆ ಒರಗಿಸಿ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಮಲಗಿದ್ದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಉಡುಪು ಕೊಂಚ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ ಅವಳ ಮೊಣಕಾಲವರೆಗೆ ಏರಿತ್ತು. ನಾನು ಅದನ್ನು ಸರಿ ಪಡಿಸಲು ಕೈ ಚಾಚಿದೆ. ಕುರುಡನತ್ತ ನೋಡಿದೆ. "ಎಂತ ಆಗಲಿಕ್ಕುಂಟು" ಅಂತ ಅವಳ ಉಡುಪನ್ನು ಹಾಗೆ ಬಿಟ್ಟೆ.

"ನಿನಗೆ ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಹಲ್ವ ತಿನ್ನಬೇಕೆನಿಸಿದಾಗ ಹೇಳು" ಅಂದೆ ನಾನು "ಸರಿ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್.

"ಆಯಾಸ ಆಗಿದೆಯಾ? ನಿನಗೆ ಮಲಗಬೇಕೆನಿಸಿದರೆ ನಾನು ರೂಮ್ ಗೆ ಕರಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ." ಅಂದೆ.

"ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ." "ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ನಿನ್ನ ಜೊತೆ, ನೀನು ಮಲಗಲು ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಕೂತಿರುತ್ತೇನೆ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್ "ನಿನ್ನತ್ರ ಮಾತನಾಡಲು ಚಾನ್ಸ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ತಿಳೀತಾ ನಿನಗೆ. ಸಂಜೆಯಿಡೀ ನಾವಿಬ್ಬರೂ -ನಾನು ಮತ್ತು ಇವಳು- ಮೊನೋಪೋಲೈಸ್ ಮಾಡಿದೆವು. ಅವನೊಮ್ಮೆ ಗಡ್ಡ ನೀವಿ ಸಿಗರೇಟು ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟು ಲೈಟರು ಎತ್ತಿಕೊಂಡ.

"ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ" ಅಂದೆ ನಾನು "ನನಗೂ ಕಂಪೆನಿ ಸಿಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಆಯ್ತು" ಅಂದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ನಿದ್ದೆ ಬರುವವರೆಗೆ ನಾನು ನಶೆ ಎಳೆದು ಕೂತಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಗಲು ಹೋಗಿದ್ದು ಅಪರೂಪ. ನಾನು ನಿದ್ದೆ ತೊಡಗಿದಾಗೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಕನಸುಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾನು ಕನಸುಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಎದೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಎಂತದೋ ಕಳವಳ.

ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಚರ್ಚುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದೆಂತದೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಟಿ.ವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಬೇರೇನಾದರೂ ನೋಡುವ ಅಂತನ್ನಿಸಿ ನಾನು ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಬದಲಿಸಿದೆ. ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಬರುವಂತದ್ದೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಮೊದಲ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಗೆ ಮರಳಿ "ಸಾರಿ" ಹೇಳಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೆ.

"ಛೆ ಛೆ. ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಏನು ನೋಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತೋ ಅದನ್ನೆ ಹಾಕು. ನನಗೆ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕಲಿಯಲು ದೊರೆಯುತ್ತೆ. ಲರ್ನಿಂಗ್ ನೆವರ್ ಎನ್ಡ್ಸ್ . ಈಗ ಕೂಡ ಏನಾದರೂ ಕಲಿಯಲು ಸಿಗಬಹುದು. ನಾನು ಕಿವಿಗೊಡುತ್ತೇನೆ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್.

ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಿ ಕತ್ತು ನನ್ನೆಡೆಗೆ ಕೊಂಕಿಸಿ, ಅವನ ಬಲಗಿವಿಯನ್ನು ಟಿವಿಯತ್ತ ಆನಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ. ಅವನ ಕಣ್ಣ ರೆಪ್ಪೆಗಳು ಆಗಾಗ ಮುಚ್ಚಿ ರಪ್ಪೆಂದು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಸಹ್ಯವೆನಿಸಿತು ನನಗೆ. ಆಗಾಗ ಅವನು ಅವನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಂತಿತ್ತು.

ಟಿ.ವಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತರಂತೆ ನಿಲುವಂಗಿ ಧರಿಸಿದ ಒಂದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಭೂತದಂತಹ ಮತ್ತು ಮೂಳೆ ಹಂದರದ ಪೋಷಾಕು ಧರಿಸಿದ ಒಂದಷ್ಟು ಜನ ಪೀಡೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೂತ ಅಂದರೆ ಒನಿಡಾ ಟಿವಿ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಬರುತ್ತದಲ್ಲ ಅದು. ಎರಡು ಪುಟ್ಟ ಕೊಂಬುಗಳು, ಕೋರೆ ದಾಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಾಲ. ಈ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಒಂದು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಉತ್ಸವ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಬಾರಿ ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕುರುಡನಿಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದೆ.

"ಸ್ಕೆಲೆಟನ್ಸ" ಅವನಂದ "ಸ್ಕೆಲೆಟನ್ಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ." ತಲೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದ ಅವನು.

ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ತೋರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ನ ನಿಧಾನವಾದ ಸುದೀರ್ಘ ದೃಶ್ಯ. ಈಗ ಪ್ಯಾರೀಸಿನ ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ದೃಶ್ಯ ಬದಲಾಯಿತು.

ಅದರ ಸುಂದರ ಕಮಾನು ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೀಗ ಕ್ಯಾಮೆರ ದೂರ ಸರಿದು ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಾಚಿ ನಿಂತಿರುವ ಇಡೀ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ನ ಅಗಾಧ ಕಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ತೊಡಗಿತು.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವನು ಸುಮ್ಮನಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕ್ಯಾಮರಾ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನು ಇಡೀ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತ ಅದರ ವಾಸ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವೇ ಆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಪಕ್ಕದ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. "ಈಗವರು ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗರ್ಗೊಯ್ಲ್ ಗಳು. ರಾಕ್ಷಸರಂತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಹೊರ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹುಶ ಇಟಲಿ. ಹೌದು ಈಗ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ. ಈ ಚರ್ಚಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಗಳು ಇವೆ."

"ಅವು ಫ್ರೆಸ್ಕೋ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಗಳೇನು?" ಅವನು ನುಡಿದು ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ಲಾಸಿನಿಂದ ಒಂದು ಗುಟುಕು ಹೀರಿದ.

ನಾನೂ ನನ್ನ ಗ್ಲಾಸಿನತ್ತ ಚಾಚಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. "ನೀನು ಫ್ರೆಸ್ಕೋ ನ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಿಯ?" " ಸಾರಿ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದೆ ನಾನು.

ಇದೀಗ ಕ್ಯಾಮೆರ ಲಿಸ್ಬನ್ ನ ಹೊರವಲಯದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಒಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗಳಿಗೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗಳಿಗೂ ಅಷ್ಟೇನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರದಿದ್ದರೂ, ಕೊಂಚ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿತ್ತು. ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ.

ನನಗೆ ಆಕ್ಷಣ ಅದೇನೋ ಹೊಳೆಯಿತು. ನಾನು ಅವನತ್ತ ತಿರುಗಿ ಕೇಳಿದೆ. " ನಿನಗೆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅಂದರೆ ಏನು ಅಂತ ಗೊತ್ತ? ಅದು ಹೇಗಿದೆ?..... ನಿನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆಯಾ? ...... ಈಗ ನಿನಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. ನಿನಗೆ ಅವರೇನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಅರ್ಥ ಆಗತ್ತಾ? ನಿನಗೆ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ಗೂ ಒಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗೊತ್ತಾ....?

ಅವನು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಊದಿ ನುಡಿದ "ನೂರಾರು ಜನ ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರೆಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು, ಅದೇ ಅವನೀಗ ಹೇಳಿದನಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳೂ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದ. ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿ ಅವರ ಶ್ರಮದ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಾಣಲು ಅವರು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಅವರಿಗೂ ನಮಗೂ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲ." ಹಾಗಂದು ಅವನು ನಕ್ಕ.

ಅವನ ಕಣ್ಣೆವೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತೂಕಡಿಸಿದವನ ಹಾಗೆ ಅವನ ತಲೆ ಜೋಲಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಬಹುಶ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಪೋರ್ತುಗಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಟಿವಿ ಯು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್. ವಿವರಣೆ ಸಾಗಿತ್ತು. "ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್" ಕುರುಡ ನುಡಿದ. ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ನೇರ ಕುಳಿತು ತಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಆಡಿಸಿದ. "ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದು ಅಷ್ಟೆ. ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದು, ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದು. ಅಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ನೀನು ನನಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ನೀನು ಹೇಳಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿತ್ತು... ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಐಡಿಯಾವೇ ಇಲ್ಲ.

ನಾನು ಒಂದು ಸಲ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಗಾಡವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದೆ. ನಾನು ಇವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಿ. ಏನಂತ ವಿವರಿಸಲಿ. ಇವನಿಗೆ ಏನೆಂದರೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಸರಿ... ಹೀಗೆ ಮಾಡೋಣ... ಇದೀಗ ನನ್ನ ಬದುಕಿಡೀ ನನ್ನ ಉತ್ತರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಒಬ್ಬ ತಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಹುಚ್ಚ ನನಗೆ 'ನೀನು ಹೇಳಲೇಬೇಕು ಹೇಳದಿದ್ದರೆ....' ಅಂತ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರೆ...

ನಾನು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನತ್ತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ದಿಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಸಹಾಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕುರುಡನತ್ತ ತೊಡಗಿ, ಹೇಳತೊಡಗಿದೆ "ಸರಿ... ಅದು... ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರ ಇರುತ್ತವೆ." ಏನಾದರೂ ಹೊಳೆಯಬಹುದೆಂದು ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುರುಹಿಗಾಗಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಹುಡುಕತೊಡಗಿದೆ. "ಅದರ ಗೋಪುರ ಬಹಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಎಷ್ಟು ಅಗಾಧವೆಂದರೆ... ಕೆಲವು.....ಅವಕ್ಕೆ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಥರದ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಕಮಾನುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.... ಅವು ಸೇತುವೆಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತದಲ್ಲ ಆ ತರ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಸೇತುವೆ ಕೂಡ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲವೇ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ... ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗಳ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು, ದೇವ ದೇವತೆಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾಕೆಂದು ಕೇಳಬೇಡ."

ಅವನು ತಲೆಯಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸೊಂಟದ ಮೇಲಿನ ದೇಹವಿಡೀ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜೀಕುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು.

"ನನಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾರಾಯ." ಅಂದೆ ನಾನು "ನಿನಗೇನಾದರೂ ಅರ್ಥ ಆಯ್ತಾ?"

ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸೋಫಾದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೊಂಡು ನನ್ನನ್ನು ತದೇಕ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು, ಪದೇ ಪದೇ ಗಡ್ಡ ಕೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು, ತಲೆ ಅಲುಗಿಸುವುದು ನೋಡಿದರೆ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅವನ ತಲೆಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲವೆಂದು ನನಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವನು ನಾನು ಮುಂದುವರಿಸಲೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಿರುವಂತಿತ್ತು. ನಾನು ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವುದೆಂದು ಯೋಚಿಸ ತೊಡಗಿದೆ. "ಭಾಳ ದೊಡ್ಡದು, ಅಗಾಧ... ಅವುಗಳನ್ನು ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಬಲ್ ಬಳಸಿಯೂ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ... ಈ ಮಾನವ ಇಂಥ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಕಟ್ಟುವಾಗ... ಬಹುಶ ದೇವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ. ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ಬಹುಶ ದೇವರು ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ನಿನಗೆ ಈ ಕೆಥೆಡ್ರೆಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತ... ಐ ಯಾಮ್ ಸಾರಿ" ಅಂದೆ ನಾನು "ಆದರೆ ನನಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ಶಬ್ದವೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮುಗಿಸಿದೆ.

"ದಟ್ಸ್ ಅಲ್ ರೈಟ್, ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ..." ಕುರುಡ ಹೇಳಿದ "ನಾನು ನಿನಗೊಂದು ಸಿಂಪಲ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ... ನನ್ನ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದು ನಾನು. ಬೇಜಾರು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ... ನೀನು ನನ್ನ ಹೋಸ್ಟ್... ಆದರೂ... ನಿನಗೆ ದೇವರ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಇದೆಯಾ? ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಬೇಜಾರಿಲ್ಲಲ್ಲ? "

ನಾನು ತಲೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದೆ. ಅವನಿಗೆಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೆ. ಒಂದು ಕಣ್ಣರೆಪ್ಪೆ ಅಲುಗಿಸುವುದೂ ತಲೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವುದು, ಒಂದೇ ಕುರುಡನ ಮುಂದೆ.

"ಇಲ್ಲ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ... ಯಾವುದರಲ್ಲೂ... ನಿನಗೆ ತಿಳೀತಲ್ಲ..?" ಅಂದೆ ನಾನು.

"ಹೌದು ತಿಳೀತು." ಅಂದ ಕುರುಡ.

"ರೈಟ್" ಅಂದೆ ನಾನು.

ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿಡಿದಾದ ಉಸಿರೆಳೆದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದಳು.

"ಸಾರಿ ಮಾರಾಯ.... ನನ್ನಿಂದ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಹೇಗಿದೆ ಅಂತ ವಿವರಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಇನ್ನೇನೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆ ಕಲೆಯೇ ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ."

ಕುರುಡ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ. ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ. ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ.

"ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ... ನನಗೆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅಂದರೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ವಿಶೇಷವೇ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾದರೂ ಹೀಗೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವ ವಿಷಯ ಅಷ್ಟೆ." ಅಂದೆ ನಾನು.

ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಆ ಕುರುಡ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಡಗುವವನಂತೆ ಗಂಟಲು ಕದಡಿದ. ತನ್ನ ಪ್ಯಾಂಟಿನ ಜೇಬಿನಿಂದ ಕರ್ಚೀಪು ತೆಗೆದು ತುಟಿ ಒರಸಿಕೊಂಡ. "ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು.. ನನಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗತ್ತೆ.. ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟ.. ನೀನು ಬೇಜಾರು ಮಾಡಬೇಡ." ಅಂದ "ಹೇಯ್ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹೇಗೆ. ಐಡಿಯಾ... ಹೀಗೆ ಮಾಡೋಣ...ಒಂದು ದಪ್ಪದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪೆನ್ನು ತರ್ತೀಯ... ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಕೂಡಿ ಅದರ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸೋಣ.... ಹೋಗು ಗೆಳೆಯ... ತಾ... ದಪ್ಪ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನು."

ಸರಿ. ನಾನು ಮಹಡಿ ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಲವಿಲ್ಲದಂತೆ ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನೂರು ಬಸ್ಕಿ ಹೊಡೆದಂತೆ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾಲ್ ಪೆನ್ನುಗಳು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ದೊರೆತವು. ಇದೀಗ ಈ ದಪ್ಪ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲಿ ಎಂದು ತಲೆ ಕೆರೆದುಕೊಂಡೆ.

ಮತ್ತೆ ಕೆಳಬಂದು ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಡಿದಾಗ, ಒಂದು ರಟ್ಟಿನ ಶಾಪಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಗ್ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದರ ತಳದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರುಳ್ಳಿ ಸಿಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಕೊಡವಿ, ಹೊರ ತಂದು ಅವನ ಕಾಲ ಬಳಿ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೆ. ಟೀಪಾಯ್ ಹತ್ತಿರ ಎಳೆದು ಅದರ ಮೇಲಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸರಿಸಿ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಶಾಪ್ಪಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಹರಿದು, ದೊಡ್ಡ ಹಾಳೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅದರ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಒರಸಿ ಸಪಾಟು ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಟೀಪಾಯ್ ಮೇಲೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಕುರುಡನೂ ಸೋಫಾದಿಂದ ಜಾರಿ ನನ್ನ ಬಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ. ದಪ್ಪಗಿನ ಆ ಹಾಳೆಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಸವರಿದ. ಮೊದಲು ಅದರ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ. ಬಳಿಕ ಅದರ ಅಂಚುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಸವರಿದ.

"ಆಲ್ ರೈಟ್... ಶುರು ಮಾಡೋಣ" ಎಂದ.

ನನ್ನ ಕೈಗಾಗಿ ತಡಕಾಡಿದ. ನಾನು ಕೈ ಚಾಚಿದೆ. ಪೆನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನನ್ನ ಕೈಯ ಮೇಲೆ ಅವನ ಅಂಗೈಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಗದದ ಮೇಲಿಟ್ಟ. "ಸರಿ ಬಿಡಿಸು ಗೆಳೆಯ ಬಿಡಿಸು... ನಾನು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡು... ನೀನು ಬಿಡಿಸು ನನಗೆ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೆ... ಬಿಡಿಸು.." ಅಂದ ಕುರುಡ.

ನಾನು ಶುರು ಮಾಡಿದೆ. ಮೊದಲು ನಾನು ಸಪೂರದ ಉದ್ದವಾದ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಡಿಸಿದೆ. ನಾನಿರುವ ಮನೆಯೂ ಆಗಬಹುದಾಗಿತ್ತದು. ಆಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಮಾಡು ತೊಡಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಆ ಮಾಡಿನ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳು.

"ವೆಲ್ ..." ಅವನಂದ " ಡೂಯಿಂಗ್ ಗುಡ್... " ನಿನ್ನ ಬದುಕಲ್ಲಿ ಇಂತದ್ದೊಂದು ನೀನು ಮಾಡಬಹುದು ಅಂತ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆಯಾ... ಬದುಕೆನ್ನುವುದೇ ವಿಚಿತ್ರ... ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತದು... ಸರಿ ಮುಂದೆ.. ಬಿಡಿಸು.."

ನಾನು ಉದ್ದುದ್ದುದದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದೆ. ಬದಿಯ ಕಂಭಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಕಮಾನು ತೊಡಿಸಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದೆ... ನಾನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ.... ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಳಚಿ ಟಿವಿ ಜಿರ್ರೆಂದಿತು. ನಾನು ಕೈ ಸಡಿಲಿಸಿ ಪೆನ್ನು ಕೆಳಗಿತ್ತೆ. ಅವನು ಅವನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಆ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಬರೆದ ಗೆರೆಗಳ ಅಂಚಿಗೆ ಸವರುತ್ತಾ ತಲೆ ಕುಲುಕತೊಡಗಿದ.

"ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ..." ಎಂದ ಕುರುಡ.

ನಾನು ಮತ್ತೆ ಪೆನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡೆ. ಅವನು ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದ. ನಾನು ಬಿಡಿಸತೊಡಗಿದೆ. ನಾನೇನೂ ಕಲಾವಿದನಲ್ಲ. ಆದರೂ ಬಿಡಿಸತೊಡಗಿದೆ. ಸರಾಗವಾಗಿ.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ನಿದ್ದೆಯಿಂದೆದ್ದು ನಮ್ಮನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಸೋಫಾದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಕೂತು "ಎಂತ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀರಿ ನೀವಿಬ್ಬರೂ.. ಹೇಳಿಯಪ್ಪ.." ಅಂದಳು. ಅವಳ ಉಡುಪು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ನಾನು ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.

ಕುರುಡ ನುಡಿದ "ನಾವು ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.. ನಾನು ಮತ್ತು ಇವನು.. ಸ್ವಲ್ಪ ಗಟ್ಟಿ ಒತ್ತು" ನನಗಂದ ಅವನು. "ದಟ್ಸ್ ರೈಟ್... ಗುಡ್.." " ಸರಿ.. ಆಯಿತಲ್ಲ ಗೆಳೆಯ.. ನೀನು ನಿನ್ನಿಂದಾಗದು ಎಂದು ಕೊಂಡಿದ್ದೆ.. ನೀನೆ ಮಾಡಿದಿಯಲ್ಲ. ಈಗ.. " ಅವನಂದ. "ಕೆಲವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಬಿಡಿಸು.. ಮನುಷ್ಯರಿಲ್ಲದೆ ಎಂತಹ ಕೆಥೆಡ್ರೆಲ್ ಅದು?" ಅಂದ.

"ಏನಾಗ್ತಾ ಇದೆ ಇಲ್ಲಿ.." ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದಳು "ರಾಬರ್ಟ್.. ಏನು ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದಿ ನೀನು?"

"ಇಟ್ಸ್ ಆಲ್ ರೈಟ್" ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಅವನು. "ಈಗ ನೀನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚು" ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಕುರುಡ.

ಅವನು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ನಾನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದೆ.

"ಮುಚ್ಚಿದೆಯ?" ಕೇಳಿದ ಅವನು "ತೆರೆಯ ಬೇಡ"

"ಮುಚ್ಚಿದೆ" ಅಂದೆ.

"ಹಾಗೆ ಮುಚ್ಚಿಯೇ ಇರಲಿ. ತೆರೆಯಬೇಡ" ಎಂದ. "ಈಗ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಡ... ಬಿಡಿಸು"

ಸರಿ ನಾವು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆವು. ಅವನ ಬೆರಳುಗಳು ನನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಬಿಡಿಸತೊಡಗಿದೆವು. ನಾನು ಈವರೆಗೆ ನನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿರದ ಅನುಭವ ಅದು.

ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಅವನಂದ "ಬಹುಶ ಮುಗಿಯಿತು.. ಈಗ ಬಂದಿರಬೇಕು..." "ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡು" ಅಂದ.

ಆದರೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತು ಹಾಗೆ ಇರೋಣವೆಂದು ಮನಸ್ಸಾಯಿತು ನನಗೆ. ನನಗೇನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಅನಿಸತೊಡಗಿತು.

"ವೆಲ್.. ನೀನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದೀಯ?" ಅಂತ ಅವನು ಕೇಳಿದ.

ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿದ್ದವು. ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಯೊಳಗಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಯಾವುದರ ಒಳಗೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ನನಗೆ ಅನಿಸತೊಡಗಿತು.

"ಇಟ್ಸ್ ರಿಯಲಿ ಸಂಥಿಂಗ್" ಅಂದೆ ನಾನು.

ಕಾರ್ವರ್ ಬರೆದ "ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್" - 1

(ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ "ರೇಮಂಡ್ ಕಾರ್ವರ್". ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಉಸಿರು ಕೊಟ್ಟವನು ಎಂದೂ ಖ್ಯಾತ. ಇವನು ಬರೆದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕತೆ "ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್" ಅನ್ನು ನಾನು ಕನ್ನಡೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮೊದಲ ಕಂತು ಇಲ್ಲಿದೆ.)


ಈ ಕುರುಡ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಳೆಯ ಮಿತ್ರ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಗೆ ಉಳಕೊಳ್ಳಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರಿ ಹೋದಳಂತೆ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಡೆಯವರು ನಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಊರಲ್ಲಿರುವುದು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೂ ಬರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದುದರಿಂದ ಇವಳಿಗೆ ಬಲು ಖುಷಿ. ಎಲ್ಲ ತಯಾರಿ ಆಯಿತು. ಅವನು ಮೂರು ಗಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯುವುದು ಮತ್ತು ನನ್ನವಳು ಅವನನ್ನು ಕರೆತರಲು ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಎಲ್ಲ ಸಜ್ಜಾಯಿತು.

ನನ್ನವಳು ಅವನನ್ನು ನೋಡದೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾದವು. ಅದರ ಮೊದಲು ಇವಳು ಅವನ ಬಳಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿರುವಾಗ ಆದ ಪರಿಚಯ ಇದು. ಇವಳು ಅವನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟ ಬಳಿಕವೂ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಾತುಗಳನ್ನು ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಆಕಡೆ ಈಕಡೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ನನಗೆ ಈ ಕುರುಡ ಬರುವುದು ಅಷ್ಟೇನೂ ಉಮೇದು ತರಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಪರಿಚಯವೂ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ. ಕುರುಡ ಬೇರೆ. ನನಗೆ ಕುರುಡರ ಬಳಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ ಅನುಭವವೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದು ಸಿನೆಮಾಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ. ಕುರುಡರು ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು. ನಗದಿರುವುದು, ಕತ್ತು ಕೊಂಕಿಸಿ ಎತ್ತಲೋ ನೋಡಿ ನುಡಿಯುವುದು ಇವೆಲ್ಲ ಒಂಥರಾ. ನನಗೇಕೋ ಈತ ಬರುವುದು ಇಷ್ಟ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಆಗ ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಳಂತೆ. ಕೆಲಸವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವಳು ಆ ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗ ಬಯಸಿದ ಸೈನಿಕ ಇನ್ನೂ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ. ಅವನ ಬಳಿಯೂ ದುಡ್ಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಆಗಲೇ ಅವಳು ಆ ಜಾಹಿರಾತು ಓದಿದ್ದು. "ಹೆಲ್ಪ್ ವಾಂಟೆಡ್ - ರೀಡಿಂಗ್ ಟು ಬ್ಲೈಂಡ್ ಮ್ಯಾನ್" ಅಂತ ಇತ್ತಂತೆ. ಇವಳು ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಭೇಟಿಯಾದಳು. ಕೂಡಲೇ ಕೆಲಸವೂ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಒಂದು ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆ ಪೂರ್ತಿ ಈ ಕುರುಡನ ಬಳಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಳಂತೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ. ಇವಳ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಕಾಗದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿ ಹೇಳುವುದು. ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು, ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ವರದಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವಳು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸರಕಾರೀ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ್ದಳಂತೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಆ ಕುರುಡ, ಒಳ್ಳೆಯ ಗೆಳೆಯರಾದರಂತೆ. ಅವನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕೊನೆಯ ದಿನ, ಕುರುಡ ಇವಳ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಮುಖ ಸವರಬಹುದೇ ಅಂತ ಕೇಳಿದನಂತೆ. ಇವಳು ಸರಿ ಅಂದಳು, ಅವನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವಳ ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ಹಣೆ, ಗಲ್ಲ, ತುಟಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕೊರಳು ಕೂಡ ಸವರಿದನಂತೆ. ಇದು ನನಗೆ ಇವಳೇ ಹೇಳಿದ್ದು. ಅವಳು ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಇನ್ನೂ ಮರೆತಿಲ್ಲ. ಇವಳು ಅದರ ಮೇಲೊಂದು ಕವನ ಕೂಡ ಬರೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಳಂತೆ. ಇವಳು ಹಾಗೆ. ಇದ್ದದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕವನ ಬರೆಯಲು ತೊಡಗುವುದು. ಏನಾದರೂ ವಿಶೇಷ ಘಟಿಸಿದಾಗೆಲ್ಲ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದೋ ಎರಡೋ ಬಾರಿ ಕವನ ಬರೀತಾಳೆ.

ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಭೇಟಿಯಾದ ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲ ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಳು. ಆ ಕವನದಲ್ಲಿ ಕುರುಡನ ಬೆರಳುಗಳು ಹೇಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತ ನವಿರಾಗಿ ಅವಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಓಡಾಡಿದವು ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೆ, ಅವನ ಬೆರಳುಗಳು, ಅವಳ ತುಟಿಯನ್ನು ಸವರುವಾಗ ಅವಳಲ್ಲಿ ಸರಿದು ಹೋದ ಯೋಚನೆಗಳು, ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಬರೆದಿದ್ದಳು ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವನ ಅಂತ ಅನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ನನಗೆ ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಗೊತ್ತಿದೆ. ಕವನಗಳ ಪುಸ್ತಕ ನಾನು ಓದುವುದುಂತ ಇಲ್ಲ.

ಇರಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸೈನಿಕ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮೊದಲು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಳಲ್ಲ, ಈ ಆಫಿಸರ್ ಆಗುವವನು, ಇವಳ ಚಿಕ್ಕಂದಿನ ಗೆಳೆಯ. ಹಾಗೆ ಇವಳು ಆ ಕುರುಡನಿಂದ ಮುಖ ಸವರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟು ಇವನನ್ನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳಂತೆ. ಸೈನಿಕ ಆಗಲೇ ಆಫಿಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿ ಆಗಿದ್ದ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವರು ದಂಡು ಇರುವಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಕುರುಡ, ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರಂತೆ.

ಮುದುವೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಇವಳು ಮೊದಲ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವನಿಗೆ. ಯಾವುದೋ ಏರ್ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್ ನಿಂದ. ಇವಳಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಅನಿಸಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರೂ ತುಂಬ ಮಾತನಾಡಿದರಂತೆ. ಆಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಇನ್ನು ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಕಂಡರೆ ಮಾತು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಟೇಪು ಕಳುಹಿಸು ಅಂತ ಅವನು ಹೇಳಿದ. ಇವಳು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಳು. ಎದೆಯಾಳದ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳು. ತಾನು ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಆದರೆ ಅವನ ಈ ಸೈನ್ಯದ ಕೆಲಸ ಇವಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ತಾನೊಬ್ಬಳೇ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದಂತೆ ಮುಂತಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಕುರುಡನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟೇಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳಂತೆ. ಇವಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ಕವನ ಬರೆದ ವಿಷಯವೂ ಹೇಳಿದ್ದಳಂತೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕವನ ಬರೆಯ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಇರುವುದು ಅಂದರೇನು ಎಂಬ ಭಾವ ಇರುವುದು ಎಲ್ಲ ಹೇಳಿದ್ದಳಂತೆ. ಬಹುಶ ಆ ಕವನವನ್ನು ಅವಳು ಪೂರ್ತಿಯೇ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಕುರುಡುಗೆಳೆಯ ಕೂಡ ಟೇಪ್ ಮಾಡಿದ, ಇವಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ತೆಪುಗಳ ವಿನಿಮಯ ಸಾಗತೊಡಗಿತು. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೊದಲ ಗಂಡನಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೋದ ಕಡೆಯಿಂದೆಲ್ಲ ಇವಳು ಟೇಪು ಕಳುಹಿಸುವುದು.

ಹೀಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಬೇಸತ್ತು, ಈ ಸುತ್ತಾಟದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಗಾಢವಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಮುಗಿದು ಹೋಗುವ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಡರಿಸಿ, ಏಕಾಂಗಿತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನು ಮುಳುಗತೊಡಗಿದಳಂತೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ. ಬದುಕು ಅಸಹನೀಯವಾದಾಗ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆ ನುಂಗಿ ಮಲಗಿದಳಂತೆ. ಹಣೆ ಬರಹ, ಸಾಯಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಳು. ಸೈನಿಕ ಗಂಡ ಬಂದು ನೋಡಿದರೆ ಇವಳು ಹೀಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಿ ಅವನು ನೋಡಿಕೊಂಡ. ಇವಳು ಕೊಂಚ ಗೆಲುವಾದಳು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕುರುಡನಿಗೆ ಟೇಪ್ ಕಳುಹಿಸಿ ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ವರ್ಶಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಇವರ "ಟೇಪು ವ್ಯವಹಾರ" ಬಿರುಸಾಗಿ ಸಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶ ಇವಳಿಗೆ ಪಾಪ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಕವನ ಬರೆಯುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೆ ಒಂದು ಮನರಂಜನೆ ಆಗಿತ್ತೋ ಏನೋ.
ಒಂದು ಟೇಪ್ನಲ್ಲಿ ಇವಳು ತಾನು ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಗಂಡನಿಂದ ದೂರ ಇರುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಆಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾನು ಡೈವೋರ್ಸ್ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಆಗಲೇ ನಾನು ಮತ್ತು ಅವಳು ಜೊತೆಗೆ ತಿರುಗಾಡಲು ತೊಡಗಿದ್ದು. ಅದನ್ನೂ ಅವಳು ಕುರುಡನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಏನಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೊಂದು ಹೇಳಬೇಕು ಅವಳಿಗೆ. ಬಹುಶ ನನಗೆ ಹಾಗೆ ಅನಿಸುತಿದ್ದಿರಬಹುದು.

ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಇವಳು ನನಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಟೇಪು ಕೇಳು ಬಾ ಅಂತ ಕೇಳಿಸಿದ್ದಳು. ನನ್ನ ವಿಷಯ ಎಂತದೋ ಇತ್ತಂತೆ. ಓಹೋ ನಾನು ಆಯ್ತು ಎಂದೆ. ನಾನು ನಮಗೆ ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ತಂದು ರೆಡಿ ಮಾಡಿದಳು. ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಹಾಕಿ ಗುಂಡಿ ಒತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗರಗರ ಸದ್ದಾಗತೊಡಗಿತು. ನಾನು ಬಂದು ಅವಳಿಗೆ ಡ್ರಿಂಕ್ ಇತ್ತು ಸೋಫಾದ ಮೇಲೆ ಕುಕ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಹರಿದು ಬರತೊಡಗಿದವು. ದೊಡ್ಡ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ. ಇವಳು ಕೊಂಚ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಳು.

ಒಂದಷ್ಟು ಅನಾವಶ್ಯಕ ಹರಟೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ಅಪರಿಚಿತ ಕಂಠದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಕೇಳಿಸಿತು. ನನಗೆ ಯಾರೆಂದು ಕೂಡ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಈ ಕುರುಡ ಅದೇನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ. ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ "ನೀನು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟು ಹೇಳಿದ್ದು ನೋಡುವಾಗ ನನಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ..." ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಬಾಗಿಲ ಕರೆಗಂಟೆ ಹೊಡೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೆ ಆಮೇಲೆ ಬಹುಶ ನಾನು ಮರೆತೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಇಂತಹ ಈ ಕುರುಡ, ಇವಳ ಗೆಳೆಯ, ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಕೊಳ್ಳಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

"ಬಹುಶ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿಯರ್ದ್ಸ್ ಆಡಲು ಕರೆಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು ಅಲ್ಲವೇ ಪ್ರಿಯೆ" ಎಂದೆ ನಾನು. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅವರೇ ಕಾಳು ಸುಲಿಯುತ್ತಿದ್ದವಳು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿ "ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಅಷ್ಟು ಮಾಡು. ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇಡ. ನಿನಗೊಬ್ಬ ಗೆಳೆಯನಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಯಾವನೇ ಗೆಳೆಯ, ಅವನು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಖುಶಿಗೊಳಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಂತ ಹೇಳಿ ಎದ್ದು ಸಿಂಕ್ ಬಳಿ ಕಾಳು ತೊಳೆಯಲು ಹೋದಳು.

"ನನಗೆ ಯಾರು ಕುರುಡ ಗೆಳೆಯರಿಲ್ಲ" ಅಂದೆ ನಾನು. "ನಿಮಗೆ ಗೆಳೆಯರೇ ಇಲ್ಲ" ಅವಳಂದಳು. ಸಿಟ್ಟು ಬಂದಿರಬೇಕು. ಸ್ವರ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಏರಿತ್ತು. "ಎಂತ ಮಾತಾಡ್ತಿ ನೀನು. ಒಂಚೂರು ಯೋಚನೆ ಮಾಡು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ನಿನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆಯಷ್ಟೇ ತೀರಿ ಹೋಗಿದ್ದು. ಅಷ್ಟೂ ಗೊತ್ತಾಗಲ್ವ ನಿನಗೆ."

ನಾನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದೆ. ಅವಳೊಮ್ಮೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಹೆಸರೆಂತದೋ ಬ್ಯೂಲಾ ಅಂತೇನೋ ಇತ್ತೆಂದು ನೆನಪು. ಬ್ಯೂಲಾ ಅಂದರೆ ನೀಗ್ರೋ ಹೆಸರಲ್ಲವೆ.

"ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ನೀಗ್ರೋನಾ?" ಅಂತ ಬಾಯಿ ತಪ್ಪಿ ಕೇಳಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ.

"ನಿನಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಿದೆಯಾ?, ತಲೆಗಿಲೆ ಕೆಟ್ಟಿದೆಯೋ ಏನು?" ಅವಳಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದವಳು ನನ್ನತ್ತ ಬೀಸಿ ಒಗೆದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ನಾನು ಬಗ್ಗಿದ್ದರಿಂದ ಗೋಡೆಗಪ್ಪಳಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಕಪಾಟಿನ ಕೆಳಗೆ ಉರುಳಿ ಹೋಯಿತು. "ಕುಡಿದ್ದಿಯ ಹೇಗೆ?" ಅಂತ ಕೇಳಿದಳು. ಚಾಕು ಬೇರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು.

"ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿದೆ ಮಾರಾಯ್ತಿ" ಅಂತ ಸಮಜಾಯಿಸಿದೆ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನ ಆಗಿರಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಹೇಳಲು ಶುರು ಹಚ್ಚಿದಳು. ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯತೊಡಗಿತು ನನಗೆ.


ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಈ ಬ್ಯೂಲಾ ಅನ್ನುವ ಹುಡುಗಿ ಕುರುಡನ ಬಳಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದವಳಂತೆ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಈ ಬ್ಯೂಲಾ ಮತ್ತು ಈ ಕುರುಡ. ಅದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮದುವೆಯಂತೆ - ಯಾರು ತಾನೆ ಇಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮದುವೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ- ಇಬ್ಬರೇ ಇದ್ದರಂತೆ ಬ್ಯೂಲಾ, ಕುರುಡ, ಪಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಯ ಸೇವಕ. ಆದರೆ ಚರ್ಚು ಮದುವೆ ಅಂದರೆ ಮದುವೆ. ಯಾರಿದ್ದರೇನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೇನು. ಬ್ಯೂಲಾಳೆ ವತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಳಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಂತ ಅಂದನಂತೆ ಕುರುಡ.

ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದಾಗಲೇ ಬ್ಯೂಲಾಳ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಗಲಿರದಂತೆ - ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಶಬ್ದಗಳಿವು "ಅಗಲಿರದಂತೆ"- ಎಂಟು ವರ್ಷ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಬ್ಯೂಲಾಳ ಆರೋಗ್ಯ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಾ ಬಂತಂತೆ. ಅವಳಲ್ಲೇ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ರೂಮ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಇವನು, ಕುರುಡ, ಅವಳ ಕೈ ಹಿಡಕೊಂಡು ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದನಂತೆ. ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬದುಕಿ, ಬಾಳಿ, ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮಲಗಿ - ಸೆಕ್ಸು ಕೂಡ - ಈಗ ನೋಡಿ ಈ ಕುರುಡ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅವನು ಮಾಡಿದರೂ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸಿನಂಥಾ ಹೆಂಗಸು ಹೇಗಿರುತ್ತಾಳೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತೇ ಆಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅವನಿಗೆ ಅಂದರೆ ಏನು ಹೇಳೋಣ. ನನಗಂತೂ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಂಬಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಕುರುಡನ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಪ ಅನಿಸಿತು.

ಆಮೇಲೆ ಈ ಕುರುಡನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಆ ಹೆಂಗಸಿನ ಬದುಕು ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದೆ. ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅರಿಯಲಾರದ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ದಿನ ದಿನವೂ ಜೋತೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಿನವೂ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ "ನೀನು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿಯ" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದೆಯೇ ಸತ್ತು ಹೋದಳಲ್ಲ ಆ ಬ್ಯೂಲಾ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಓದಲಾರದ ಗಂಡನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕೊರಗಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು. ಸಿಂಗಾರ ಗೊಳ್ಳಲಿ, ಇಲ್ಲದಿರಲಿ, ಅವನಿಗ್ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವಳು ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಸಿರು ಅಯ್ ಶ್ಯಾಡೋ, ಮೂಗುತಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಗುಂಡು ಪಿನ್ನು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು ಚೀಲ, ಕೆಂಪು ಚಪ್ಪಲಿ ಎಂತ ಮಾಡಿದರೂ ತೊಂದರೆ ಅವನಿಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲ ನಾನು ಹೀಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು. ಅವಳೆಂಥ ನಿರ್ಭಾಗ್ಯೆ ಅಂತ ? ತಾನು ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ತನ್ನ ಗಂಡ ತನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ತನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವಳು ಆ ಸಾವಿನೊಳಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಹುಶ ಅವಳ ಕೊನೆಯ ಯೋಚನೆ ಇದೆ ಇರಬಹುದು, ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ತಾನು ಹೇಗಿದ್ದೆನೆಂದೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅಂತ. ಪಾಪ.

ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅವನನ್ನು ಕರಕೊಂಡು ಬರಲು ಹೋದಳು. ನಾನು ಹೀಗೆ ಒಂದು ಪೆಗ್ ರೆಡಿ ಮಾಡಿ ಟಿ.ವಿ. ನೋಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ನನಗಿನ್ನೇನು ಕೆಲಸವಿದೆ. ಕಾರು ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು ಇಣುಕಿ ನೋಡಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ನಗು ನಗುತ್ತ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಇಳಿದು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿ ಬಳಸಿ ಬಂದು ಆ ಕಡೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯುವಾಗ ಅವನು ಕೂಡ ಇಳಿಯತೊಡಗಿದ್ದ. ಅವಳ ಮುಖದ ನಗು ಇನ್ನೂ ತುಂಬು ತುಂಬು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಎಷ್ಟು ಚಂದ. ಈ ಕುರುಡ! ಒಮ್ಮೆ ಊಹಿಸಿ, ಮುಖದ ತುಂಬ ಗಡ್ಡ. ಗಡ್ಡದ ಕುರುಡ, ಯಾಕೋ ಅತೀ ಅನಿಸಿತು. ಕುರುಡ ಹಿಂಬದಿಯ ಸೀಟಿನತ್ತ ಬಾಗಿ ಒಂದು ಸೂಟ್ ಕೇಸು ಎಳೆದುಕೊಂಡ. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕಾರಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಕಾರನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೊಂಡು ಅಂಗಳ ದಾಟಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮೆಟ್ಟಲೇರಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ನಾನು ನನ್ನ ಗ್ಲಾಸನ್ನು ಎತ್ತಿಟ್ಟು ಟಿ.ವಿ. ಬಂದ್ ಮಾಡಿ ಎದುರ್ಗೊಳ್ಳಲು ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ಹೋದೆ.

"ಇವರು ರಾಬರ್ಟ್" ಅಂದಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ "ರಾಬರ್ಟ್ ಇವರು ನನ್ನ ಗಂಡ. ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ಹೇಳಿದ್ದೆನಲ್ಲ ಇವರ ಬಗ್ಗೆ" ತುಂಬು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ನುಡಿದಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ. ಅವನ ಕೈ ಇನ್ನೂ ಅವಳ ಕೈಯೊಳಗಿತ್ತು.

ರಾಬರ್ಟ್ ಸೂಟ್ ಕೇಸು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಕೈ ಚಾಚಿದ. ನಾನು ಅವನ ಕೈ ಹಿಡಿದೆ. ಅವನು ನನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಮುಕಿ ಎಳೆದು ಬಿಟ್ಟ.

"ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಭೇಟಿಯಾದ ಹಾಗೆ ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್. "ನನಗೂ ಅಷ್ಟೆ" ಅಂತ ಮರುನುಡಿದೆ. ನನಗೆ ಎಂತ ಹೇಳುವುದು ಎಂದು ತೋಚಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಸಾವರಿಸಿ "ವೆಲ್ಕಂ, ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ." ಅಂದೆ.

ನಾವೆಲ್ಲ ಮನೆಯೊಳಕ್ಕೆ ನಡೆದೆವು. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ರಾಬರ್ಟನ ತೋಳು ಹಿಡಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೂಟ್ ಕೇಸು ಹಿದಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್. ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅವನಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಳು "ರಾಬರ್ಟ್ ನಿನ್ನ ಎಡಕ್ಕೆ, ಈಗ ಬಲಕ್ಕೆ, ಹುಷಾರು ಅಲ್ಲೊಂದು ಖುರ್ಚಿ ಇದೆ. ಆಯಿತು.. ಇದು ಸೋಫಾ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಕೊಂಡಿದ್ದು".

ನಾನು ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಸೋಫಾದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕು ಅಂತ ಅನಿಸಿತು. ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟದ ಸೋಫಾ ಆಗಿತ್ತದು. ಆದರೆ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದೆ. ಏನಾದರೂ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಅನಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಸೌಜನ್ಯಕ್ಕೆ. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುವಾಗ ಹಾದಿಯುದ್ದದ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ. ನಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಎಡ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೊಂಡರೆ ಚೆನ್ನ. ಹಾಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಲ ಬದಿಯಲ್ಲಿ.

"ನಿಮ್ಮ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣ ಹೇಗಿತ್ತು" ಅಂತ ಕೇಳಿದೆ. "ನೀವು ಬರುವಾಗ ಯಾವ ಸೈಡಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದು" ಅಂದೆ.

"ಅದೆಂತದದು ಯಾವ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ?" ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಬಾಯಿ ಹಾಕಿದಳು. "ಯಾವ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆನು" ಸಿಡುಕಿ.

"ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿದೆ" ನಾನಂದೆ.

"ಬಲ ಬದಿಯಲ್ಲಿ" ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್. "ನಾನು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷ ಆಯ್ತು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೊಳ್ಳದೆ. ನಾನು ಚಿಕ್ಕವನಿರುವಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು. ಬಹಳ ಹಿಂದೆ. ನನಗೆ ಮರೆತೆ ಹೋಗಿತ್ತು ರೈಲಂದರೆ ಹೇಗಿರಬಹುದು ಅಂತ. ಈಗ ನನ್ನ ಗಡ್ಡ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ." ಅಂದ "ಹಾಗಂತ ಯಾರೋ ಹೇಳಿದರು. ನಿಜಕ್ಕೂ ನಾನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೆನಾ? ಡಿಯರ್" ಕುರುಡ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ.

"ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಗೆ" ಅವಳು ನುಡಿದಳು "ರಾಬರ್ಟ್.... ರಾಬರ್ಟ್, ಇಟ್ಸ್ ಸೊ ಗುಡ್ ಟು ಸೀ ಯು." ಅಂದಳು.

ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಕೊನೆಗೂ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆ ಗಣ್ಯ ಕುರುಡನ ಮೇಲಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ ನನ್ನತ್ತ ಹಾಯಿಸಿದಳು. ಯಾಕೋ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕೂತಲ್ಲೇ ತಿಣುಕಿದೆ.

ನಾನು ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕುರುಡನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೀ, ಪರಿಚಯವಾಗಲೀ ಆಗಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಮೊದಲು. ಈ ಕುರುಡ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಿನವನು. ತಲೆ ಬೋಳಾಗುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ ಮನುಷ್ಯ. ಅತೀವ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಂತೆ ಕೊಂಚ ಬಾಗಿರುವ ಭುಜ. ಕಂದು ಸಾಕ್ಸು, ಶೂಸು, ಕಂದು ಪ್ಯಾಂಟು, ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಶರ್ಟು ಮತ್ತು ಟೈ ಧರಿಸಿದ್ದ. ಮೇಲೊಂದು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕೋಟು. ಗಡ್ಡ ಬೇರೆ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ.
ಆದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಗಲಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯ. ನಾನು ಕುರುಡರು ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ ಧರಿಸಿರಲೆಬೇಕೋ ಎಂದು ಕೊಂಡಿದ್ದೆ.

ನಿಜವೆಂದರೆ ಅವನ ಬರೀ ಕಣ್ಣು ನೋಡಿ ನನಗೆ ಅವನು ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕ ಹಾಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಒಳಿತೆಂದು ಅನಿಸತೊಡಗಿತ್ತು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಕಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಬೊಂಬೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕಣ್ಣ ಮಣಿಗಳೂ ಅವನ ಅಂಕೆಗೆ ಸಿಗದೇ ಅತಿತ್ತ ಕಣ್ಣ ಗುಂಡಿಯೋಳಗೆಲ್ಲ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡು ಭಯವೆನಿಸಿತು. ನಾನು ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಅವನ ಎಡ ಕಣ್ಣಮಣಿ ಮೂಗಿನತ್ತ ತಿರುಗಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ್ಣು ಅಲುಗದೆ ನಿಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ. ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನ ಹಾಗೆ ಗರ ಗರ ತಿರುಗತೊಡಗಿತು.

ನಾನು ಎದ್ದೆ. "ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕುಡಿಯಲೇನಾದರೋ ತರುತ್ತೇನೆ. ಏನು ಕೊಡಲಿ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತ ಎಲ್ಲ ತಂದು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ." ಅಂತ ಕೇಳಿದೆ.

"ಹೋ ನಾನೊಬ್ಬ ಸ್ಕಾಚ್ ಪುರುಷ" ಅಂತ ಅವನ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಗಹಗಹಿಸಿ ನಕ್ಕ ರಾಬರ್ಟ್.

"ರೈಟ್.. ನನಗೊತ್ತು." ಅಂದೆ

ಅವನು ಸೋಫಾದ ಬದಿಯಲ್ಲಿತ್ತಿರುವ ಸೂಟ್ ಕೇಸನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಸವರಿದ.

"ನಾನಿದನ್ನು ನಿನ್ನ ರೂಮಲ್ಲಿ ಇಡಲೇನು?" ಅಂತ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಕೇಳಿದಳು ರಾಬರ್ಟ್ ಗೆ.

"ಬೇಡ! ಇಲ್ಲೇ ಇರಲಿ". ಅಂದ ರಾಬರ್ಟ್." ನಾನು ಹೋದಾಗಲೇ ಕೊಂಡು ಹೋದರಾಯಿತು." ಅಂದ.

"ಸ್ಕಾಚ್ ಗೆ ಕೊಂಚ ನೀರು ಬೆರೆಸಲೇ" ಅಂತ ಕೇಳಿದೆ ನಾನು.

" ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾಕು" ಅಂದ "ಸರಿ" ಅಂದೆ.

" ಆ ಐರಿಶ ನಟ ಬ್ಯಾರೀ ಫಿಟ್ಸ್ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ. ನಾನು ಅವನ ಹಾಗೆಯೇ. ನೀರು ಕುಡಿಯುವಾಗ ನೀರು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯುವುದು. ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಚ್ ಕುಡಿಯುವಾಗ ಸ್ಕಾಚ್ ಮಾತ್ರ" ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ನಕ್ಕಳು. ಅವನು ತನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನೊಮ್ಮೆ ಕೈಯಿಂದ ಸವರಿದ.

ಇನ್ನೂ ಇದೆ.....

ಅಕ್ಕ ದೂರಿಟ್ಟಾಗ

ಅಕ್ಕನೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ
ನೋಡ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಲಂಡೋರಿ ಲಾಗ
ಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಅವಳ ಗಾಳಿಪಟ
ಮೇಲೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಓಡಿ ಓಡಿ
ಗೋಡೆ ಹತ್ತಿ
ಓಣಿ ಹಾರಿ
ಕಲ್ಲೆಡವಿ
ಕೆಸರ ಪಿಚಕಾರಿ
ಕಾಲಕೆಳಗೆ ಜಾರಿ
ಕೊನೆಗೆ
ಪುಂಡ ಪೋಕರಿಗಳು
ಗಾಳ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಲಪೆಟ್
ಮಾಡಿದಾಗ
ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಳಗೆ
ಬಿದ್ದುದನ್ನು ಹೆಕ್ಕಲು ಹೊಡೆದಾಟ
ಅದು ಗೊತ್ತಲ್ಲ
ಯಾರು ಹೆಕ್ಕುತ್ತಾರೋ ಅವರದೇ ಹಕ್ಕು
ಅಂಗಿ ಗುಂಡಿಗಳು ಪಟಪಟನೆ
ಸಿಡಿದು ಕಪಾಳದಂಚಿನ ನರನಾಡಿ
ಅಷ್ಟಾದರೂ ಬಿಡದೆ
ಹರಿದ ಕಾಗದ
ಮುರಿದ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಗೆ
ಸಿಕ್ಕು ಕೊಂಡಿರುವ
ಉದ್ದ ಬಾಲಂಗೋಚಿಯ ಸುತ್ತಿ
ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಉಳಿದ ಬಿಳಿ ಕಾಟನ್ ಹಗ್ಗವ
ನೆಲದುದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆದಾಡುತ್ತಾ
ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ
ನೋಡಮ್ಮ ನಾನು ಬೇಡ ಬೇಡ
ಅಂದರೂ
ಆ ಪುಂಡರೊಂದಿಗೆ ಹೊಡೆದಾಡಿ
ಅಂಗಿ ಹರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಾನೆ
ಅಂತ ದೂರಿತ್ತಳೇ
ನನಗದು ಸೋಜಿಗ !
ಅಯ್ಯೋ ಅಕ್ಕ!

ವೃಂದಾವನದ ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮವನಿಡುವಾಗ.....

ಅಗಾಧವಾದ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ನೋಡಿ ನಾನು ದಂಗಾದೆ. ಏನು ಸೊಬಗದು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎರಡಾಳೆತ್ತರ. ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಆಳದಿಂದ ಉಧ್ಬವ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅನಿಸುವ ಮಜಬೂತಾದ ಪೀಠ. ಪೀಠದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಕಚ್ಚು ಕಚ್ಚಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು. ಮಾಟವಾಗಿ ಗುಂಡಗಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅವಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಬದಿಗಳು.

ಪೀಠ ಮೇಲ್ಬಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸೆನಶುಅಸ್ ಅನ್ನಿಸುವ ನಡುಭಾಗ. ನಡುವೆ ಬಾಗಿಲ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಲಚುಮಿ. ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದೀಪವಿಡಲು ಕಿಂಡಿ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರ. ಹೂವಿನ ಬುಡದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ಕಟ್ಟು, ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಕಳಕಿವಿ ಮೇಲವಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ. ಅಷ್ಟು ನೋಡಲು ಕತ್ತು ಹಿಂದೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಸೂರ್ಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆಯದ ಹಾಗೆ ಕೈ ಅಡ್ಡ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ನನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಝಿನ್ (ನನ್ನ ಚೀನಿ ಮಿತ್ರ) "ಹೌ ಬ್ಯೂಥಿಫುಲ್" ಎಂದ. "ವಾತೀಸ್ ದಿಸ್" ಎಂದು ಕೇಳಿದ. "ದಿಸ್ ಇಸ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆ" ಅಂತ ಹೇಳಿದೆ. "ವಾತೀಸ್ ಥುಲಾಸಿ ಖಾತ್ತೆ" ಅಂದ. ಪಕ್ಕವಿರುವ ಕಟ್ಟೆ ಹತ್ತಿದರೆ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ತುಳಸಿ ಕಾಣಬಹುದು ಅಂತ ಅವನಿಗೆ ಪಕ್ಕದ ಕಟ್ಟೆ ಹತ್ತಲು ಹೇಳಿದೆ.

ನಾನು ಎಂದೋ ಓದಿದ ತುಳಸಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನಾದರೋ ಕ್ಯಾಮರ ಕೊರಳಿಗೆ ಭಧ್ರ ಪಡಿಸಿ ಸರ್ಕಸ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ನನಗೆ ಕೈ ನೀಡಿದ. ನಾನೂ ಹತ್ತಿದೆ.

"ಸೀ" ಎಂದೆ ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹದಿಂದ. ಅಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಗಿಡವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ !!.

ದೆಹಲಿಯ ರಸ್ತೆಗಳು

ದೆಹಲಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ
ಸತ್ತು ಹೋದ ಮಹನೀಯರ ಹೆಸರು

ಸಫ್ದರ್ಜಂಗ್ ರಸ್ತೆ
ಫಿರೋಜ್ ಶಹ ರಸ್ತೆ

ಅಕ್ಬರ್, ಬಾಬರ್, ಷಹಜಹಾನ್
ಔರಂಗಜ್ಹೇಬ್ ರಸ್ತೆ

ಮೌಲಾನಾ, ನೆಹರೂ, ಅಸಫ್ ಅಲಿ,
ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ

ನಮ್ಮ ನಾಯಕರದು
ಅದೆಷ್ಟು ಮುಂದಾಲೋಚನೆ

ಬಳಿಕ ಸತ್ತ ಪಂಚಶೀಲ
ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣಾದ
ಸತ್ಯ ಶಾಂತಿ ನ್ಯಾಯ ನೀತಿ
ವಿನಯಕ್ಕೂ ರಸ್ತೆ

ಪೈಸಾ ಪಪ್ಪು ದೇಗಾ

ನಿನ್ನೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮುಂದಿದ್ದ ಜೀಪಿನ ಹಿಂದೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿತ್ತು.

ಶರ್ಮಾಜಿ ಸೆ ಪೂಛೊ, ಪೈಸಾ ಪಪ್ಪು ದೇಗಾ.

ಹಂ ಕಿಸ್ ಕೀ ತರಫ್ ದೇಖೆ. ಸಬಕಿ ನಝಾರೊಂಮೆ ರೆಹತೆ ಹೈ
ಕಿಸಮತ್ ಹೀ ಅಇಸೀ ಪಾಯೀ ಹೈ ಹರ ವಕ್ತ್ ಸಫರ್ ಮೇ ರಹತೇ ಹೈ